OpinieOnderwijs

Opinie: Het ontbreekt de onderwijssector aan veerkracht en creativiteit

Juist in een crisistijd als deze speelt onderwijs een belangrijke rol in de samenleving. Maar, ziet leraar wiskunde Annelien Jonkman, binnen anderhalve bezweek de onderwijssector aan de druk die deze plotselinge verantwoordelijkheid met zich meebracht.

Een leeg klaslokaal in Rotterdam. Beeld SOPA Images/LightRocket via Getty

Het pleidooi van de onderwijsbonden en de Vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs (VO-raad) voor het annuleren van de centraal examens is een teken van zwakte, dat onze sector nog jaren zal achtervolgen. Kregen wij in deze crisistijd erkenning voor de belangrijke rol die wij in de samenleving spelen, stond zwart-op-wit hoe cruciaal en vitaal ons werk is, gingen velen van ons in eerste instantie enthousiast aan de slag met het geven van onderwijs op afstand, zijn wij binnen anderhalve week toch bezweken onder de druk die deze plotselinge verantwoordelijkheid met zich mee heeft gebracht.

Bemoeienis

Door de hulpeloze houding van bonden en VO-raad hebben wij elke aanspraak op een leidinggevende rol – met de status en het bijbehorende salaris waar wij begin dit jaar nog voor staakten – verspeeld. Het gebrek aan leiderschap dat mijn sector de laatste dagen heeft getoond, zie ik als een gemiste kans om onze vitale positie eer aan te doen. Mijn eigen rector en een aantal van mijn collega’s herken ik daar overigens niet in.

De bonden hebben niet namens ons gepleit voor deze drastische maatregel. Maar wel namens onze sector, die al jaren roept om minder bemoeienis van de overheid. Bij de eerste gelegenheid die wij krijgen om blijk te geven van onze zelfredzaamheid, laten wij onze belangrijkste taak uit onze handen vallen. De minister had de bonden en de VO-raad naar huis moeten sturen met de opdracht: regel het.

Crisistijd

Voor de zorg meldden zich honderdduizend oudgedienden. Wij hadden toch wel tienduizend vrijwilligers kunnen vinden om te helpen het centraal examen op een veilige manier, volgens de richtlijnen van het RIVM, te organiseren? Na de persverklaring die minister Arie Slob van Onderwijs dinsdag gaf, vroeg een van de aanwezige journalisten terecht of het centraal examen dan überhaupt belangrijk was, als het binnen een paar uur zonder slag of stoot kon worden geschrapt.

Het centraal examen is in deze tijd, waarin privéscholen als paddenstoelen uit de grond rijzen, ons enige instrument om gelijke kansen en kwaliteit van onderwijs te waarborgen. Een instituut waar onze vertegenwoordigers voor hadden moeten vechten. Waar velen van ons voor hadden wíllen vechten. Ook in crisistijd. Juist in crisistijd.

Met een beetje geluk zullen de slagingspercentages honderd procent zijn, en dat is een prettige bijkomstigheid van het zwaktebod. Zakken is nergens goed voor en het is heel fijn dat leerlingen kunnen doorstromen naar het vervolgonderwijs. Bij mijn avondwandeling kwam ik de eerste uithangende vlaggen met schooltassen al tegen. Buurkinderen zeiden nog een beetje overrompeld: ‘Feliciteer mij maar, ik ben geslaagd.’ Toch zal de geschiedenis leren dat wij examenleerlingen met deze beslissing tekort hebben gedaan.

Mijn vader deed tijdens de Tweede Wereldoorlog in een Japans interneringkamp met een stokje in het zand eindexamen bij docenten die samen met hem gevangen zaten. Het bewijs dat hij was geslaagd, een piepklein briefje met de handtekening van twee examinatoren dat hij in zijn schoen verstopte, hebben wij nog steeds.

Na de oorlog kreeg zijn lichting vrijstelling van het eindexamen, maar mijn vader was erg trots op zijn papiertje. Laat ik hier niet al te dramatisch over doen, maar het is een mooi verhaal, dat hij met verve vertelde.

Historisch besef

Het was voor de lichting van 2020 ook mooi geweest als die aan zijn kleinkinderen had kunnen vertellen dat hij als lichtpuntje tijdens de coronacrisis, gedragen door een vitale onderwijssector, in een leeg kantoorpand eindexamen had gedaan. Rondgebracht en opgehaald door werkloos horecapersoneel. Een heel ander verhaal dan dat hij geen examen hoefde te doen, omdat onderwijsvertegenwoordigers blijk gaven van een gebrek aan veerkracht, creativiteit en historisch besef. De zorg staat er nu alleen voor.

Annelien Jonkman is leraar-coach wiskunde op het Herbert Vissers College.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden