Opinie

Opinie: Het militaire partnerschap Aukus is geen vernedering, maar een buitenkans

Dat Frankrijk is gepasseerd bij het nieuwe bondgenootschap tussen de VS, Australië en het VK is jammer voor Macron, maar biedt het westen de kans samen op te trekken tegen China’s pogingen economische en ideologische invloed te winnen.

Een Chinese soldaat demonstreert Chinese kalligrafie bij een gezamenlijke militaire oefening voor 'Peace Mission 2021' in Orenburg, Rusland, 17 september.  Beeld Getty
Een Chinese soldaat demonstreert Chinese kalligrafie bij een gezamenlijke militaire oefening voor 'Peace Mission 2021' in Orenburg, Rusland, 17 september.Beeld Getty

Mijn werkland Australië is een laboratorium voor het Chinese dilemma van de wijdere westerse wereld: kan handel samengaan met concurrentie of dwingt strategische concurrentie tot economische ontkoppeling? Australië geloofde lang dat handel met China en geopolitieke oppositie tegen China perfect verenigbaar waren. Een zeer winstgevende overtuiging. De Australische export naar China bedraagt 40 procent, goed voor ruim 90 miljard euro verkoop in 2020.

Maar onder president Xi is China agressief en antiwesters geworden, militaire opbouw en grensconflicten inbegrepen. Australië heeft zich daarbij mondig opgesteld, met Chinese handelsrevanche als gevolg. Gerst, wijn, kreeft, vlees, steenkool, katoen, toerisme, hoger onderwijs: de lijst met Australische exportsectoren die door duistere Chinese represailles, campagnes en boycots zijn getroffen, groeit zienderogen. Australië stond in een spreidstand tussen economie en geopolitiek. Dat is nu voorbij. Australië heeft de waarden boven het geld verkozen.

Aukus, het kersverse militaire en technologische partnerschap tussen Australië en het Verenigd Koninkrijk, dat start met nucleaire onderzeeërs, is historisch. Het erkent de Koude-Oorlogrealiteit tussen Amerika en China, waarbij Australië zich voluit schaart aan Amerikaanse zijde. Het trekt Amerikaanse militaire macht en technologie binnen in de regio waar China zijn invloed wil uitbreiden, de zeeën wil domineren en Taiwan wil heroveren. Het geeft tanden aan de zogenaamde Quad, de permanente veiligheidssamenwerking tussen de VS, Australië, Japan en India. Het biedt weifelende landen zoals Vietnam en de Filipijnen een nieuw Amerikaans baken bij Chinese druk.

De VS tonen zo hun mondiale leiderschap nog niet op te geven. Na Donald Trump en na het debacle in Afghanistan onder Joe Biden, was dit hard nodig. Australië is nu feitelijke uitvalsbasis voor de VS in de Indo-Pacific, het hoofdtheater van de nieuwe Koude Oorlog. In ruil daarvoor moet het decennialang op Amerikaanse steun kunnen rekenen. Onderzeeërs zijn het begin en symbool van een partnerschap dat militaire strategie, technologie, cyber- en nationale veiligheid inhoudt.

Je kunt er donder op zeggen dat China zal reageren. Het duurt nog twintig jaar voordat Australië zijn onderzeeërs krijgt. Die tijd gebruiken ze. Dat begint al met de recente Chinese kandidaatstelling voor toetreding tot het Trans-Pacifisch Partnerschap, een regionaal vrijhandelsakkoord dat Amerika onder Trump zelf de rug toekeerde. China wil zijn economische en handelsagenda maar wat graag inbrengen in een gezelschap van vooral Amerikaanse bondgenoten.

Wat moet wij in Europa van dit alles maken? Anders dan in de 20ste eeuw ligt Europa niet meer in het centrum van de geopolitiek. Generaties lang konden we rekenen op dat wat Australië in de 21ste eeuw van Amerika verwacht: macht, gewicht en bescherming. We geloven, de Europese Unie en Duitsland voorop, dat wij niet hoeven te kiezen tussen handelen met of strijden tegen China. Anderen maken die keuze nu voor ons.

Het VK wordt vaak beschimpt, maar vindt na de Brexit wel degelijk een nieuwe missie en nieuwe partners, ook al zijn dat vooralsnog de oude partners van de Anglosfeer. De Navo blijkt opnieuw zowel onmachtig als onbetekenend. Frankrijk, de belangrijkste militaire macht van continentaal West-Europa, voelt zich publiekelijk vernederd. Maar dat is allemaal niet nieuw. Natuurlijk betekent de Brexit een minder Europees Verenigd Koninkrijk. Amerika kijkt sinds Obama vooral naar Azië. De Franse president Macron heeft zelf de Navo hersendood verklaard en staat te popelen voor een autonome Europese koers.

Laten we dus blij zijn dat Amerika terug is op het internationale toneel. Met de VS, het VK en Australië delen we het verlangen naar een wereldorde die steunt op vrijheid, democratie en mensenrechten. Aukus is een buitenkans om ons strategisch bij aan te sluiten. Niet met Franse boosheid. Frankrijk en zijn militair-industrieel complex zijn gebaat bij meer Europese autonomie ten opzichte van de VS. Financieel-economisch heeft Frankrijk meer te winnen bij Europese onafhankelijkheid dan het nu verliest door Aukus. Maar Europese autonomie mag geen Frans antagonisme zijn. Anders zal de Chinese uitdaging het Westen intern te verdelen. Dat is de beste garantie voor onze uiteindelijke nederlaag.

Marc De Vos is decaan aan de Macquarie University in Sydney en visiting fellow bij het Itinera Institute in Brussel.

Ander Commentaar

La Repubblica (Italië)

‘De samenwerking brengt een risico met zich mee: de opdeling van het Westen in een Angelsaksische sfeer, die China in toom moet houden, en een traditionele Euro-Atlantische sfeer met de Navo, die op Rusland is gericht. Dit zijn twee verschillende, parallelle al-­lianties met Washington als spil. De vraag is hoe lang de twee fronten van het Westen verenigd zullen blijven.’

Süddeutsche Zeitung (Duitsland)

‘Voor de EU en voor Duitsland is dit een schandelijk moment. Net als in Afghanistan informeert of onderhandelt Washington niet. Dit is geen kleinigheid meer. De vraag is nu waar we ons meer over moeten verbazen: de kristalheldere bereidheid van Australië om met de VS een onoplosbare confrontatie met China aan te gaan, ondanks alle nadelige economische gevolgen, of de gotspe waarmee de VS Frankrijk, een belangrijke bondgenoot in Europa, van zich vervreemdt.’

Le Figaro (Frankrijk)

‘Dit verandert de spelregels en stelt de Indo-Pacific bloot aan een gevaarlijke wapenopbouw. Canberra, ongetwijfeld gedreven door China’s agressiviteit, raakt zo betrokken bij de Chinees-Amerikaanse confrontatie met het risico mee te moeten doen aan een openlijk conflict. De waarschuwing aan China is duidelijk: Australië wordt een Amerikaanse basis die binnenkort Amerikaanse langeafstandsraketten en stealthbommenwerpers kan huisvesten.’

Le Monde (Frankrijk)

‘Waar wil Europa zijn in de wereldwijde herschikking die plaatsvindt in de schaduw van de Chinees-Amerikaanse confrontatie? Kan ze als een autonome macht optreden of zullen de Europese landen er getuige van zijn hoe deze één voor één alle hoop op enige invloed opofferen en hun belangen verdedigen?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden