OpinieVoorbehoedsmiddelen

Opinie: Het meisje is nog altijd schuldig als ze zwanger wordt

Dat ook jongens verantwoordelijkheid dragen voor een zwangerschap, blijkt niet uit het nieuwe basispakket, betoogt Jacqueline Kleijer.

null Beeld Getty Images/Science Photo Libra
Beeld Getty Images/Science Photo Libra

Donderdag 25 februari steunde een meerderheid van de Tweede Kamer een motie van de PvdA over de terugkeer van anticonceptie in het basispakket. Het gaat om een divers assortiment van voorbehoedsmiddelen die via de huisarts te verkrijgen zijn, waaronder de pil, het hormoonspiraaltje en het anticonceptiestaafje. De Tweede Kamer vindt dat iedere vrouw en elk meisje toegang moet hebben tot de voor haar meest geschikte anticonceptie, ongeacht leeftijd en financiële situatie.

Maar het condoom hoort hier niet bij. En dat terwijl juist dit middel voor de meeste meisjes en vrouwen het beste anticonceptiemiddel is. Het condoom is namelijk het enige voorbehoedsmiddel dat geen invloed op de cyclus van de vrouw of het meisje heeft. Er hoeven geen hormonen geslikt, gespoten of geïmplanteerd te worden en bovendien helpen condooms tegen het verspreiden van soa’s. In dit opzicht alleen al is het niet opnemen van condooms in het basispakket op zijn minst een kwalijke uitzondering.

Natuurlijk is het ontzettend goed dat bovengenoemde anticonceptie weer voor iedereen toegankelijk wordt. Het was absurd dat die uit het basispakket verdween. Deze aanpassing zal drama’s en abortussen voorkomen. Ik juich deze motie en beslissing dan ook van harte toe.

Andere voortgang is dat de visie van christelijke partijen veranderd en meer geëmancipeerd is. Zo waren zij in het verleden nog tegen anticonceptie: het zou seks voor het huwelijk stimuleren en het zou tegen de boodschap van God zijn: “Gaat heen en vermenigvuldigt u” (Genesis 1:28 en 9:1). Echter, dat de Tweede Kamer de motie voor anticonceptie in het basispakket steunde, wil nog niet zeggen dat emancipatie rondom geboortebeperking een gestreden strijd is. Want waarom worden enkel vrouwen/meisjes verantwoordelijk gehouden voor anticonceptie? Is dat niet ook een verantwoording van mannen/jongens?

Door condooms niet te vergoeden, geef je als maatschappij de boodschap af dat alleen de vrouw verantwoordelijk is voor anticonceptie. Terwijl vrouwen toch echt zwanger worden door seks te hebben met een man.

Ja, het adagium luidt ‘een slimme meid is baas over eigen buik.’ Zeker. Ik wil daar echter iets aan toevoegen. ‘Wil je lekker aan de friemel, doe dan een condoom om je piemel.’

Stel dat de Tweede Kamer had besloten om condooms te vergoeden, en dit had gelanceerd met een campagne, bijvoorbeeld met de slogan: ‘Vergeet je niet iets?’ Gericht op mannen en jongens deze keer, uitgesproken door stoere en/of gevoelige rolmodellen. Dat zou een heel andere insteek zijn voor gesprekken tijdens seksuele voorlichting in de klas en thuis. Met inzichten voor jongens en meiden dat zij het beiden fijn kunnen hebben én dat zij beiden verantwoordelijkheid dragen voor eventuele gevolgen.

Waarschuwende vingertje

Nu verschijnt toch weer dat waarschuwende vingertje richting meisjes: zorg dat je niet zwanger wordt. En worden jongens niet als medeverantwoordelijk gezien. Bovendien is het nog steeds niet vanzelfsprekend dat een meisje anticonceptie mag nemen. Helaas is seks hebben voor meisjes nog steeds meer beladen dan voor jongens. Meisjes worden eerder als hoer bestempeld (slutshaming) dan jongens. Je bent als meisje verantwoordelijk voor de gevolgen van seks. Een viriele jongen wordt als stoer gezien en kan vrijelijk zijn gang gaan.

Sommige ouders willen dan ook niet dat hun dochter voor haar achttiende seks heeft. Voor die dochters is het lastig om anticonceptiemiddelen te krijgen zonder dat ouders dit op de afschriften van de zorgverzekeraar terugzien. Met alle gevolgen van dien. Bij zoons wordt daar veel minder ingewikkeld over gedaan.

Het wordt écht tijd dat de maatschappij een andere boodschap uitdraagt. Jongens zijn óók verantwoordelijk voor een onbedoelde zwangerschap. Door condooms niet te vergoeden, wordt het oude denkbeeld bevestigd en ligt de verantwoordelijkheid van anticonceptie nog steeds alleen bij het meisje.

Zo is het uiteindelijk toch weer de schuld en de schande van het meisje als ze zwanger wordt. Net als vroeger. Zij had het immers kunnen voorkomen. Toch?

Jacqueline Kleijer werkt voor Bureau Jeugd en Media en geeft trainingen en gastlessen over jeugd, (online) seksualiteit, beïnvloeding en identiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden