GastcolumnJennifer Smits-Kilgus

Opinie: Het is wachten op een volgende terroristische aanslag in de VS

Nu Biden en zijn team het Witte Huis hebben betrokken, zullen ze erachter komen hoeveel veiligheidsinformatie Trump heeft achtergehouden. Dit maakt de overgangssituatie heel gevaarlijk, meent gastcolumnist Jennifer Smits-Kilgus.

De Amerikaanse president Joe Biden in het Oval Office, kort nadat hij op 20 januari het Witte Huis had betrokken na zijn beëdiging. Hij tekende onmiddellijk een stapel decreten om maatregelen van Trump ongedaan te maken. Beeld AFP
De Amerikaanse president Joe Biden in het Oval Office, kort nadat hij op 20 januari het Witte Huis had betrokken na zijn beëdiging. Hij tekende onmiddellijk een stapel decreten om maatregelen van Trump ongedaan te maken.Beeld AFP

Joe Biden is nu aan de macht, maar het is geen soepele presidentiële overgang geweest. Het personeel van Biden klaagt al weken dat Trumps ambtenaren totaal niet reageerden op verzoeken om geïnformeerd te worden zodat de regering-Biden vanaf dag één volledig aan de slag zou kunnen. Biden heeft de regering-Trump zelfs herhaaldelijk ‘obstructief en niet meewerkend’ genoemd. 

Dit is begrijpelijk, want Biden is lange tijd buitengesloten geweest van de dagelijkse inlichtingenbriefings. Daarnaast werd aan de vooravond van de presidentiële overgang ook nog eens met een ware opstand in Washington D.C. een zwarte bladzijde toegevoegd aan de Amerikaanse geschiedenis. Het gevolg van al deze ontwikkelingen is dat de nationale veiligheid van Amerika nu meer dan ooit aan zowel interne als externe bedreigingen blootgesteld staat.

In een eerste stemming deze week bevestigde de Senaat Avril Haines in haar functie van directeur van de nationale inlichtingendienst DNI, en er zullen er snel meer volgen. Maar de kloof die deze regering moet overbruggen is enorm.

Geheime informatie

Het is cruciaal voor een aantredende regering om toegang te krijgen tot geheime informatie. De presidentsverkiezingen in 2000 werden vertraagd door juridisch gesteggel in Florida. Dat leidde uiteindelijk tot een vertraging van de presidentiële overgang van maar liefst zes weken. Er wordt beweerd dat juist deze vertraging, die leidde tot  misgelopen informatie en een gebrek aan samenwerking tussen de teams van George W. Bush en Bill Clinton, mede de oorzaak is geweest van de terreuraanslagen op
11 september 2001. 

Zelfs Andy Card, de voormalig stafchef van het Witte Huis, waarschuwde voor dit scenario. Hij stelde dat de commissie over 11 september had gezegd dat als er een langere transitieperiode was geweest en er was samengewerkt, er wellicht een betere reactie zou zijn geweest op de aanslagen of dat er dan zelfs helemaal geen aanval zou zijn geweest op Amerikaans grondgebied.

In een opiniestuk inThe New York Times, afgelopen november, schreef Obama’s voormalige nationaal veiligheidsadviseur Susan Rice, dat zelfs het meest ervaren team overrompeld kan worden als ze tijdens de transitie geen toegang krijgt tot de juiste informatie. Rice stelde: ‘Als de regering-Trump vandaag potentiële of daadwerkelijke bedreigingen volgt - bijvoorbeeld Russische premies op Amerikaanse soldaten, een geplande terroristische aanslag op een ambassade, of vijandige provocaties - maar die informatie niet tijdig deelt met het Biden-Harris-team, kan dit ons veel Amerikaanse levens kosten.’

De regering-Trump heeft de personeelsbezetting van de beveiligingsagentschappen slecht afgehandeld. Sterker nog, sinds de aanslagen van 11 september 2001 en de oprichting van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, is het in de VS nog nooit voorgekomen dat er een presidentiële overgang plaatsvindt zonder een door de Senaat bevestigde procureur-generaal, minister van Binnenlandse Veiligheid en minister van Defensie. Trump liet echter deze drie functies vacant. 

Jennifer Kilgus Beeld rv
Jennifer KilgusBeeld rv

Waarnemende topfunctionarissen

Gezien het feit dat Trump het bevestigingsproces van de Senaat traag en ongemakkelijk vond, plaatste hij mensen uit zijn eigen kring vaak in waarnemende posities. Waarnemende ambtenaren zijn echter bedoeld om tijdelijk een functie te bekleden alvorens er een definitieve vervanging en aanstelling plaatsvindt. Tijdens de regering Trump bekleedden diverse waarnemende functionarissen een aantal sleutelposten. 

Het gevaar hiervan zit hem in het feit dat waarnemende ambtenaren niet bevoegd zijn om toegang te krijgen tot alle vertrouwelijke en gevoelige informatie, laat staan dat zij mogen deelnemen aan alle vergaderingen. In feite hadden een aantal topambtenaren van de regering-Trump niet de volledige autoriteit die eigenlijk hoorde bij de posities die zij bekleedden. En dat terwijl deze topambtenaren wel eindverantwoordelijk waren voor de resultaten. Dit is een angstaanjagend beeld voor iedere Amerikaan.

Wat deze situatie nog complexer en gevaarlijker maakt, is het gegeven dat belangrijke ministeries, zoals Binnenlandse Veiligheid, Justitie en Defensie, zwaar onderbezet zijn en niet beschikken over een vaste leiding. In de afgelopen maanden zijn er veel topambtenaren vertrokken en de verantwoordelijkheid is komen te liggen bij zeer onervaren personeel, via politieke benoemingen.

Gezien het oppervlakkige karakter van het beleid van de regering-Trump, zijn velen van mening dat Biden en zijn team grove nalatigheden zullen ontdekken nu ze in het Witte Huis hebben plaatsgenomen. Pas dan zal ook duidelijk worden welke gevaren, zowel binnenlands als buitenlands, Amerika bedreigen. Als er dan inderdaad een volgende aanval komt waarbij mensenlevens verloren zullen gaan, moeten we Trumps gebrek aan strategie en planning niet vergeten en ons realiseren dat dit de oorzaak was.

Jennifer Smits-Kilgus werkte als topambtenaar in de regering-Bush en voerde campagne voor het team Biden-Harris. Ze is in januari gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden