OPINIEDEMOCRATIE IN TIJDEN VAN CORONA

Opinie: het Hongarije van Orbán moet waarschuwing zijn voor heel Europa

Laten we in deze aparte tijden de ­Nederlandse democratische traditie juist vieren, betogen Lisette Reuvers en Jan Jacob ­Vogelaar in deze opiniebijdrage.

De Hongaarse premier Viktor Orbán verwelkomt de medewerkers van de Chinese Superna Airlines, die medische hulpmiddelen zoals maskers leveren om het coronavirus in Hongarije te bestrijden.Beeld EPA

Kamerleden leiden het kabinet af, maken het de regering onmogelijk de crisis effectief te bestrijden, kunnen het best naar huis gaan. Een deel van de Nederlandse twitteraars ziet het parlement in deze tijd graag zo snel mogelijk vertrekken. Maar wat in Nederland nu slechts een oproep op sociale media is, wordt in het Hongarije van Viktor Orbán waarschijnlijk binnenkort realiteit.

Deze week discussieert het Hongaarse parlement over de ‘Wet op de bescherming tegen het coronavirus’, die de Hongaarse regering de mogelijkheid biedt per decreet te regeren. De wet omvat ook een pakket aan maatregelen, waaronder het gevangen zetten van mensen die ‘nepnieuws’ verspreiden: volgens velen een voorbode van het aanpakken van onafhankelijke journalisten. Belangrijk detail is daarnaast dat na de invoering van de wet niet langer het parlement, maar de Hongaarse regering bepaalt hoe lang de noodtoestand blijft duren. Daarmee wordt de Hongaarse democratie voor onbepaalde tijd buitenspel gezet. Zorgwekkend.

Vorig jaar is Hongarije, EU-lidstaat sinds 2004, erin geslaagd voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog een universiteit te verbannen. Het ­gedwongen vertrek van de Central European University uit Hongarije is slechts één voorbeeld van de vele maatregelen die Orbán heeft genomen om de academische, journalistieke en rechterlijke vrijheid in het land drastisch te beperken. Deze ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat Freedom House, een Amerikaanse denktank, Hongarije vorig jaar als enige EU-lidstaat het label ‘partly free’ gaf. De Hongaarse coronawet lijkt de volgende stap in het omvormen van het land naar een autocratie.

Ontwaken

Het lijkt nog maar een formaliteit dat het Hongaarse parlement de wet zal aannemen. De regerende Fidesz-partij van Orbán beschikt over een tweederdemeerderheid in het parlement en kan vrijwel volledig ongestoord te werk gaan. Die tweederdemeerderheid heeft de regering overigens grotendeels te danken aan een in 2012 aangenomen kieswet waarin de kiesdistricten zijn hertekend in het voordeel van Fidesz. Op die manier is Orbán erin geslaagd met 48 procent van de stemmen 67 procent van de zetels te bemachtigen.

De coronacrisis pleit de Europese burger en politiek niet vrij van het verdedigen van de democratie in eigen land, in Europa noch daarbuiten. Laten we tijdens deze crisis ook alert blijven op de ontwikkelingen in de Europese Unie. Als EU-lidstaten zijn Nederland en Hongarije onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het signaleren en veroordelen van de ontwikkelingen in Hongarije is daarom noodzakelijk. Opdat we na deze crisis in een democratisch Europa ontwaken.

Terugkomend op de Twitterstorm: daadkrachtig bestuur in tijden van crisis is inderdaad essentieel. Maar ­laten we in deze aparte tijden de ­Nederlandse democratische traditie juist vieren. Want, zoals de autocratische Hongaarse overheid laat zien, democratie is tijdens en ná een crisis zeker niet vanzelfsprekend.

Lisette Reuvers en Jan Jacob ­Vogelaar, alumni Central European University.

Lees ook

Bijna heel Europa kiest voor de vergrendeling, elk land op zijn eigen manier
Europese landen hechten ook na decennia samenwerking sterk aan hun eigen aanpak. In de coronacrisis komt die in grote lijnen op hetzelfde neer: een lockdown. Al verschilt de uitvoering. 

Column: Virusangst is een perfecte dekmantel voor kwaadwillende regimes
Overal in de wereld worden burgerrechten die vorige week nog als fundamenteel golden – vrijheid van vergadering, vrijheid van demonstratie, vrijheid van beweging – opgeschort, merkt Sheila Sitalsing. ‘Doorgaans met goede redenen, maar de meegaandheid van de bevolking gaat verbazingwekkend ver.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden