Opinie

Opinie: Geef nu de ontwikkeling van kinderen voorrang en laat de scholen open

Het andermaal sluiten van de scholen heeft desastreuze gevolgen voor kinderen en jongeren. De vrijgemaakte miljarden om achterstanden in te halen zijn dan weggegooid geld, aldus adviesorgaan Onderwijs-OMT.

Een kind volgt thuisonderwijs.   Beeld ANP / Koen van Weel
Een kind volgt thuisonderwijs.Beeld ANP / Koen van Weel

Nu het coronavirus toch weer om zich heen grijpt, dreigt de situatie waarin onderwijs online moet en kinderopvang wordt beperkt. Dat dit opnieuw op tafel ligt, is het gevolg van beleidskeuzen, die afwijken van de ons omringende landen. Zo werden in Nederland schoolsluitingen ingezet als middel om ouders thuis te houden.

Terwijl al in een vroeg stadium werd gewaarschuwd voor een najaarsgolf, werden in Nederland in sneltreinvaart bijna alle beperkende maatregelen losgelaten. Met een sterke lobby kregen de horeca en evenementenindustrie meer prioriteit dan het onderwijs, bij sportwedstrijden mocht weer ongelimiteerd publiek zijn en terwijl de besmetting al snel opliepen mochten ook de eerste carnavalsactiviteiten door gaan. Het economisch belang telt zwaarder dan de ontwikkelingskansen van onze kinderen.

Leervertragingen

Als Onderwijs-OMT doen we geen uitspraken over de beste wijze om de verspreiding van het virus af te remmen. Wel waarschuwen we dat het andermaal sluiten van de scholen desastreuze gevolgen zal hebben voor kinderen en jongeren. Inmiddels is er veel bekend geworden over de zeer nadelige en vooral ook sociaal ongelijk verdeelde effecten van de schoolsluitingen op de leerontwikkeling en het sociaal-emotionele welzijn van kinderen en jeugdigen.

Met name kwetsbare leerlingen liepen tijdens de schoolsluitingen aanzienlijke leervertragingen op van enkele weken in het basisonderwijs tot wel een jaar in het vmbo.

Tijdens de tweede schoolsluiting waren de negatieve effecten op het sociaal-emotioneel welzijn nog ernstiger dan in de eerste periode. De vrees is dat een derde schoolsluiting een nog sterkere negatieve impact zal hebben. Kinderen en jongeren, vooral de meest kwetsbaren onder hen, zijn angstiger, depressiever, missen hun sociale contacten, verliezen hun motivatie en zitten slecht in hun vel, zo lieten we onlangs in een van onze adviezen zien.

Blijvend effect

De schoolsluitingen zullen blijvend een wissel trekken op de nieuwe generatie. Van het onderwijs en aanpalende voorzieningen in de (naschoolse) kinderopvang zal langdurig extra inzet nodig zijn om de opgelopen schade te repareren, terwijl het onderwijs nu al handen tekort komt.

Een eventuele nieuwe scholensluiting vormt ook een grote zorg voor de inhaalprogramma’s die scholen inmiddels massaal zijn gestart. Via het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn er miljarden vrijgemaakt om de gevolgen van de eerdere schoolsluitingen te repareren. Deze programma’s komen stil te liggen als de scholen sluiten. De tijd die scholen voor de inhaalprogramma’s kregen, was al te kort.

Met een nieuwe schoolsluiting wordt het tijdpad van het NPO definitief onhaalbaar en zullen de miljarden euro’s die extra vrijgemaakt werden voor onderwijs weggegooid geld zijn. We weten inmiddels aanzienlijk meer over de gevolgen van de schoolsluitingen dan ten tijde van de eerste lockdown.

We moeten die kennis benutten. Laten we voorkomen dat leerlingen nog meer de dupe worden, en dat leraren die al ruim anderhalf jaar op hun tenen lopen nog meer reparatiewerk op hun bord krijgen. Zet het onderwijs niet weer volledig op slot, maar kies voor maatwerk onder veilige omstandigheden. Breng de belangen van publieke gezondheid, economie en kinderen en jongeren beter in balans.

De overheid heeft al eerder de scholen gesloten met als belangrijkste doel ouders thuis te houden. Het is te hopen dat het kabinet dit keer het belang van goed onderwijs voor alle kinderen niet zo makkelijk opgeeft en zoekt naar randvoorwaarden waarmee fysiek onderwijs mogelijk blijft. Kinderen moeten zoveel mogelijk naar school.

Thijs Bol, universitair hoofddocent Universiteit van Amsterdam; Ilja Cornelisz, universitair hoofddocent Vrije Universiteit, Amsterdam; Eddie Denessen, hoogleraar Radboud Universiteit Nijmegen; Melanie Ehren, hoogleraar Vrije Universiteit Amsterdam; Louise Elffers, lector Hogeschool van Amsterdam en universitair docent UvA; Bas van der Klaauw, hoogleraar Vrije Universiteit; Paul Leseman, hoogleraar Universiteit Utrecht; Maria Jansen, Universiteit Maastricht; Inge Molenaar, universitair hoofddocent Radboud Universiteit Nijmegen; Trudie Schils, hoogleraar Universiteit Maastricht; Herman van de Werfhorst, hoogleraar Universiteit van Amsterdam; Inge de Wolf, bijzonder hoogleraar Universiteit Maastricht (allen leden Onderwijs-OMT).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden