OPINIEDodenherdenking

Opinie: Geef mijn vermoorde familieleden een plek waar hun namen letterlijk bij elkaar worden gebracht

Joodse families zoals die van Yaïr da Costa werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s uiteengerukt en vermoord. Da Costa pleit ervoor ze symbolisch weer bij elkaar te laten komen.

De locatie aan de Weesperstraat waar het nationaal Namenmonument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Holocaust gebouwd wordt. Beeld ANP
De locatie aan de Weesperstraat waar het nationaal Namenmonument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Holocaust gebouwd wordt.Beeld ANP

Henri Bueno de Mesquita, 7 december 1905, 39 jaar
Eline Bueno de Mesquita-da Costa, 7 mei 1914, 30 jaar
John Bueno de Mesquita, 7 november 1936, 7 jaar
Henri Bueno de Mesquita, 7 januari 1943, 1 jaar

Vier namen, vier geboortedata, vier leeftijden. Dat is hoe dit gezien kan worden, alleen zijn dit de namen, geboortedata en leeftijden van vier van mijn familieleden die vermoord zijn in Auschwitz. Surinaamse Joden die de pech hadden tijdens de oorlog in Nederland te zijn. Eline – mijn oudtante – was samen met Henri senior vanuit Paramaribo naar Nederland gekomen en zij kregen daar twee zonen: John en Henri junior. Soms denk ik eraan terug en vraag ik me af: waren ze een gelukkig gezin? Hoe zouden ze zich hebben gevoeld ten tijde van de oorlog?

We zullen het nooit weten. Mijn vader heeft zijn tante, zijn oom en zijn twee neven nooit mogen leren kennen. Allen werden in het najaar van 1944 – hooguit drie maanden vóór de bevrijding van het concentratiekamp – vergast in Auschwitz. De nazi’s waren zó secuur in hun administratie, dat je zelfs kan opzoeken in welk gebouw ze vergast werden. Elke keer als ik eraan terug moet denken, krijg ik weer een brok in mijn keel en denk ik weer bij mezelf: ‘Dit nooit meer’. Zeker als we er straks allen bij stilstaan tijdens Dodenherdenking.

Wat wellicht nog het meest cru is van dit trieste verhaal is dat in de administratie van de nazi’s duidelijk te zien was dat mijn familie op het laatst uit elkaar werd gerukt. Henri senior werd op 28 september 1944 vanuit Therienstadt ‘op transport’ gezet naar Auschwitz. De rest van zijn gezin was op 6 oktober 1944 aan de beurt. Hoogstwaarschijnlijk werden Eline, John en Henri junior gelijk op de dag van aankomst in Auschwitz vergast.

Slechts 30, 7 en 1 jaar mochten zij worden. Een jong gezin dat op een gruwelijke manier uit elkaar werd gerukt en vermoord. Puur en alleen omdat ze Joods waren. Ik kan me nauwelijks voorstellen hoe verschrikkelijk het wel niet moet zijn om als gezin uit elkaar gerukt te worden om daarna los van elkaar te sterven.

Namen adopteren

Het is met die reden dat ik eind januari dit jaar alle namen van het gezin gelijktijdig geadopteerd heb, toen mij bekend werd dat je namen kon adopteren voor het Holocaust Namenmonument. Het jonge gezin is wellicht uit elkaar gerukt en los van elkaar vermoord. Nu staan ze samen op het adoptiecertificaat, bij elkaar. Datum van uitgifte: 14 februari 2020, de dag van de liefde. Alsof het zo bedoeld was.

Deze Dodenherdenking sta ik dus niet alleen stil bij de gesneuvelde helden die de hoogste prijs hebben betaald voor onze vrijheid. Ik sta vooral ook stil bij mijn vermoorde familieleden die niet mochten bestaan, puur omdat ze Joods waren.

Deze Dodenherdenking wil ik dan ook aangrijpen om een beroep te doen op de organisatie van het Holocaust Namenmonument: breng mijn vermoorde familieleden samen. Geef ze alsjeblieft een plek waarbij hun namen letterlijk bij elkaar worden gebracht en niet als losse namen van elkaar verwijderd in het monument genoemd worden. Zodat ze niet, zoals eind 1944, uit elkaar zijn gerukt en eindigen, maar uiteindelijk alsnog bij elkaar mogen komen en samen blijven.

Yaïr da Costa is militair bij de Koninklijke Landmacht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden