OPINIECorona en ons welzijn

Opinie: Een hoofd vol grijze wolken, dat is corona óók

Als de tekenen ons niet bedriegen, heeft corona een zeer slopende impact op ons algehele welzijn, betoogt Marcus Huibers.

Een man passeert een gesloten horecazaak in het centrum van Amsterdam. Beeld ANP
Een man passeert een gesloten horecazaak in het centrum van Amsterdam.Beeld ANP

Als epidemioloog heb ik geleerd dat het bepalen van prevalentie en incidentie – hoe vaak iets in de algemene bevolking voorkomt en hoeveel nieuwe gevallen er bijkomen – een kwestie van zeer zorgvuldig onderzoek is, waarbij de juiste meetmethoden in grote groepen mensen moeten worden ingezet om zeker te zijn van de geldigheid en representativiteit van de cijfers.

Als psycholoog heb ik geleerd om naar mensen te luisteren, ongeacht hun representativiteit. Het merendeel van de patiënten die ik behandel, worstelt enorm met de coronabeperkingen en ervaart dat hun bestaande klachten alsmaar toenemen, door sociale isolatie, door tijd om te piekeren, door het idee dat alles uitzichtloos is op het moment.

Maar ook de studenten die ik spreek via beeldbellen, worstelen met vergelijkbare problemen en maken zich zorgen over hun toekomst, hebben geen of weinig motivatie om iets te ondernemen, missen hun vrienden en vakanties naar een land waar de zon schijnt.

Wat observaties

Mijn collega’s op de universiteit hebben een grote EU-subsidie binnengehaald om de impact van corona op de geestelijke gezondheid vast te stellen. De epidemioloog en de psycholoog in mij zeggen dat we zulk gedegen onderzoek vooral moeten afwachten, maar ik noem alvast wat gegeneraliseerde observaties over wat ik maar even coronadepressie noem, waarbij ‘depressie’ een amalgaam is en vooral voor neergang staat.

Die begint met een bonzend hart, midden in de nacht, waardoor je niet meer kan slapen, soms met overmatig zweten en braken door de spanning. Elke keer als je wegzakt trekt er een stuip door je lijf waar je weer wakker van schrikt. Je hebt beelden en gedachten die qua inhoud niet per se vervelend zijn, maar die op een vreemde manier naar voelen, alsof je in een nachtmerrie zit, een combinatie van angst en depressie, een loodzwaar plaatje om naar te kijken. Vaak herhalen die beelden en gedachten zich, waardoor je vast lijkt te hangen. De ochtend begint slecht, met een bonkend hoofd vol grijze wolken en een acuut gevoel van paniek. Je zou er alles voor over hebben om je wat rustiger te voelen, maar niets dat je probeert werkt. Iets doen lijkt onmogelijk.

Er zijn genoeg schrijvers die dikke boeken hebben geschreven over hun depressie terwijl ze middenin hun depressie zaten en je vraagt je af hoe zoiets in godsnaam mogelijk is. De dag sleept zich voort, niets van wat je gepland had loopt zoals het moet en je bent blij als je weer naar je bed mag, op een veel te vroeg tijdstip waardoor je midden in de nacht weer klaarwakker bent.

Aanstelleritus

Het is zeer bemoedigend dat er vaccins aankomen, alleen al voor het positieve mentale effect op de bevolking die ze kunnen hebben. Maar we moeten ook oog houden voor het feit dat de afgelopen maanden velen hebben opgebroken en die zullen van een vaccin niet meteen beter worden. Als zij zeggen, ik heb last van corona, zonder zelf daadwerkelijk corona te hebben gehad, ontvangen ze vaak onbegrip van anderen die het door toeval iets beter voor elkaar hebben, qua aanleg, thuissituatie, op het werk of op school. Aanstelleritus, zeggen wij nuchtere Hollanders dan snel, terwijl de gevolgen van corona als de tekenen ons niet bedriegen een zeer slopende impact kunnen hebben op ons algehele welzijn, niet veel anders dan een stevige depressie-, angst- of verslavingsstoornis op zichzelf.

Marcus Huibers is hoogleraar Klinische Psychologie aan de Vrije Universiteit en psychotherapeut bij het NPI-centrum voor persoonlijkheidsstoornissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden