Opinie

Opinie: De lichte coronaregels in Zweden zijn verleidelijk, maar de bevolking pikt ook veel inperkingen als ze ‘evenwichtig’ zijn

Van strenge, vrijheidsberovende maatregelen moet Zweden niets hebben, ook niet bij de bestrijding van corona. Alles met de juiste maat is het devies, de volksdeugd lagom. Toch kan dat best ver gaan.

Sjors Joosten
Inwoners van Stockholm eten 's avonds laat op terrassen van restaurants afgelopen juli, nadat de coronabeperkingen zijn opgeheven.  Beeld AFP
Inwoners van Stockholm eten 's avonds laat op terrassen van restaurants afgelopen juli, nadat de coronabeperkingen zijn opgeheven.Beeld AFP

Eenmaal aangekomen in Stockholm was lagom een van de eerste woorden die ik leerde. Het is een typisch Zweeds woord en betekent ‘precies genoeg’ of ‘de juiste hoeveelheid’. Een vriend van mij heeft zelfs zijn lunchzaak in het centrum van de stad Lagom genoemd. En zeker, zijn broodjes zijn eenvoudig en zonder poespas: gewoon, lekker en precies genoeg voor de lunch.

Menig Zweed houdt zich vast aan lagom en beschouwt het als een way of life: niet te weinig maar ook nooit te veel. Je ziet het terug in het dagelijks leven. Op veel etiketten staat: lagom eieren, lagom gezouten boter. Maar ook een lagom kopje koffie, de juiste maat, precies genoeg voor jou. Maar de vraag is: wat is precies de juiste hoeveelheid en wie bepaalt deze standaard? Want er zijn verschillen tussen mensen en ook voor mij geldt: soms eet ik meer, soms minder, ik hou van grote eieren en heb het liefst een kleine espresso; niet zo lagom, maar wel passend bij mijn individuele en variabele standaard.

Staatsstandaard

Het is de Zweedse staat die de standaard bepaalt en zegt wat lagom is. Zo heeft de staat alle alcohol (boven 3,5 procent) sinds 1955 gereguleerd, waarbij alle verkoop verloopt via staatswinkel System Bolaget. En als men al niet wordt ontmoedigd om bier, wijn, aquavit en andere sterke dranken in te slaan vanwege de stroom reclamespotjes die wijzen op de relatie tussen alcoholisme en huiselijk geweld, dan zijn er nog wel de absurde openingstijden van de staatswinkel: door de week tot 19.00 uur, zaterdags tot 15.00 uur, op zon- en feestdagen gesloten. Dit is lagom.

Een ander voorbeeld van lagom zijn de recente restricties van roken in het openbaar. Er is bepaald dat roken naast het bushokje of treinstation niet meer mag, op het terrasje buiten evenmin en alleen op festivals en in clubs zijn enkele kleine ruimten gespaard gebleven waarin je, dicht op elkaar gepropt, nog ‘mag’ roken. Dit betekent aanpassen, dit is lagom.

Toch passen de Zweden zich zonder al teveel gemor aan. Er zijn beperkingen, maar die zijn precies goed. Of is er dan toch een beperking van vrijheid, maar maakt het de Zweden niet uit?

Coronadiscussie

Zweden wordt in de coronadiscussies snel en vaak aangehaald als voorbeeld van een land waar de vrijheid is gebleven. In Zweden zouden minder ‘serieuze’ beperkingen zijn en is het leven redelijk ‘normaal’ gebleven. Kijkend naar de harde lockdowns van andere Europese landen, met name in Italië, maar ook in Nederland, was ik opgelucht dat ik nog gewoon een kopje koffie in de zaak van mijn vriend kon drinken.

De Zweedse regering, geadviseerd door Anders Tegnell, de Zweedse Jaap van Dissel, heeft een andere standaard ingesteld. Tegnell werd wereldwijd bekend om zijn scepsis over de lockdownbeperkingen en het gebruik van mondkapjes tijdens de pandemie. De Zweedse bevolking, gewend om de staat te volgen, volgde hem zonder morren.

Maar wat zeggen de cijfers? Is het lagom-beleid goed genoeg, beter of is het eigenlijk niet zo optimaal? De tijd zal het leren. Eén ding is duidelijk: de Zweedse bevolking door een crisis leiden of alcohol- en rookgedrag reguleren, het gaat gepaard met vrijheidsbeperkingen. En dat zien buitenstaanders vaak niet zo duidelijk. Het zou in Nederland maar gebeuren dat je geen sigaretje mag opsteken buiten het station of op het terras, laat staan dat je geen fles wijn kunt halen voor een dinertje of wat koude biertjes voor een zondagmiddag in het park! Vrijheden die in Nederland heel gewoon zijn.

Zweden? Het lijkt soms het land van de ultieme vrijheid, vooral nu. Maar door de lagom-standaard is het eigenlijk anders: de vrijheden zijn beperkt maar de Zweden weten niet beter. Of hebben ze zo veel vertrouwen in de staat en Anders Tegnell? Ook wel weer mooi. Welkom in lagom Zweden.

Sjors Joosten is PhD-student sociologie aan Stockholm University.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden