OpinieVerrommeling

Opinie: Dat het landschap verrommelt is een politieke keuze

De inpassing van duurzame energie in het landschap zorgt voor dilemma's die een stevige regie van Rijk en provincie vragen, menen Jo Annes de Bat en Henri Bontenbal.

Actievoerders tegen windmolens in Amsterdam-IJburg, op de plek waar windmolens moeten komen op het water.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Actievoerders tegen windmolens in Amsterdam-IJburg, op de plek waar windmolens moeten komen op het water.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Ze zijn voorstanders van windmolens en stemmen op GroenLinks, maar nu de windmolens te dicht in de buurt van hun eigen woningen komen te staan, komen ze in verzet. Deze situatie in de Amsterdamse wijk IJburg, waarover de Volkskrant onlangs over schreef, schetst treffend de dilemma’s die gepaard gaan met de inpassing van duurzame energie in ons landschap.

De situatie in Amsterdam staat niet op zichzelf. Ook op andere plaatsen is er weerstand tegen nieuwe wind- en zonneparken. Hoewel er veel goede voorbeelden te geven zijn waarbij burgers actief betrokken worden, is er ook de angst dat zonneparken als hagelslag over regio’s worden uitgestrooid, aangejaagd door ontwikkelaars die brood zien in grote zonneparken op goedkope landbouwgrond zonder de omgeving daarbij goed te betrekken.

Noodklok

Het College van Rijksadviseurs luidde de afgelopen jaren meermaals de noodklok. Het College pleit voor een planmatige aanpak en regie vanuit het Rijk om te voorkomen dat de schaarse ruimte wordt ‘versnipperd’ en ‘vermorst’ en het draagvlak voor de energietransitie wegsijpelt.

Een van de voorstellen die het College doet is om windenergie op land zoveel mogelijk in een beperkt aantal grootschalige clusters te concentreren, waar de energieopbrengst goed is en het karakter van het landschap past bij deze vorm van energieopwekking. Ook adviseert het College om zonneparken zo min mogelijk toe te staan op landbouw- of natuurgrond. Multifunctioneel ruimtegebruik moet de norm zijn, dus zonnepanelen op bedrijfsdaken, haventerreinen en vliegvelden.

Dit vraagt om regie van het Rijk en een stevige rol voor provincies. Waar willen we energielandschappen en waar niet? En hoe brengen we de vraag naar energie in de buurt van het aanbod? Denk daarbij aan de toepassing van de zogenaamde ‘zonneladder’, een stappenplan dat ervoor zorgt dat zonnepanelen eerst zo veel mogelijk op daken worden geplaatst en pas in laatste instantie op agrarische grond. In Zeeland is de toepassing ervan nu al staande praktijk.

Creatiever met regels en subsidie

Daarnaast moet het Rijk ook creatiever zijn met bouwregelgeving en subsidies. Want er blijft heel veel dakoppervlak nu onbenut omdat de dakconstructies van veel panden niet geschikt zijn voor zonnepanelen. Het subsidiesysteem bevat bovendien verkeerde prikkels waardoor zonneparken op landbouwgrond lucratiever zijn dan zonnepanelen op daken van bedrijven, scholen en andere geschikte panden.

Dat het landschap verrommelt, is een politieke keuze. Laten we investeren in een energietransitie met behoud van ruimtelijke kwaliteit op de lange termijn. Dat is rentmeesterschap.

Jo Annes de Bat is gedeputeerde in de provincie Zeeland en lid van het CDA. Henri Bontenbal is kandidaat voor de Tweede Kamer voor het CDA en energiestrateeg.

Lees ook

Ons landschap mag niet de dupe zijn van windmolens
Onze ‘outdoor-Rembrandt’ loopt gevaar, door windmolens, zonneparken en datacenters. Dat vraagt regie van de overheid, waarbij de draagkracht van Moeder Aarde weer centraal staat, betoogt An van Veen.

Pas op dat zelfvoorziening niet leidt tot zelfvernietiging
De klimaatverandering moeten we absoluut niet op zijn beloop laten, maar windmolenparken en weilanden vol zonnepanelen zijn desastreus voor ons landschap en onnodig, betoogt Jan Zappeij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden