opinie

Opinie: Blijf niet langer doof en blind voor het zombie-effect van de supermarkten

Ook ik koos voor het gemak van Albert Heijn, schrijft Martje Nooij. Nu voelt zij zich medeplichtig aan het verdwijnen van banen. ‘Ik was doof en blind voor het zombie-effect.’

Het Nederlandse marktaandeel van Albert Heijn steeg in 2020 naar 35 procent. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Het Nederlandse marktaandeel van Albert Heijn steeg in 2020 naar 35 procent.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Als we als consumenten niet oppassen, gaan er nóg meer banen en winkels verdwijnen. In het laatste jaarverslag juichte Albert Heijn dat zijn Nederlandse marktaandeel in 2020 is gestegen naar 35 procent, vooral door de sterk toegenomen vraag naar het thuisbezorgen van boodschappen. Daarvoor ontwikkelde de grootgrutter hypermoderne gerobotiseerde distributiecentra. Al jaren zet AH hoog in op digitalisering met de Amerikaanse winkelreus Amazon als lichtend voorbeeld.

In AH supermarkten kwamen steeds meer zelfscanners en zelfscankassa’s. Inmiddels is de volgende digitale stap al gezet, want op 4 maart 2021 opende AH de eerste onbemande versie van een ‘to go’ winkel in een kantoorpand in Dordrecht. Er zijn er dit jaar nog eens ruim honderd gepland.

1,6 miljoen banen

Het is daarom geen verrassing dat accountantsbureau PwC onlangs in een rapport aankondigde dat er de komende jaren 1,6 miljoen banen gaan verdwijnen, waaronder die van vakkenvullers, kassamedewerkers en bezorgers. Functies die denigrerend in dat rapport ‘zombiebanen’ heten: banen die ten dode zijn opgeschreven.

Daarmee herhaalt de geschiedenis zich, want volgens retailspecialist Herman van Wissen is sinds de jaren ’70 ruim 90 procent van de speciaalzaken in Nederland door supers, AH voorop, uit de markt gedrukt. Meer dan zeventigduizend (70.000!) bakkers-, groenten-, slagers- en melkwinkels werden zombiebedrijven. Dat waren bijna allemaal familiebedrijven, dus niet alleen de winkels verdwenen maar ook het inkomen van vele tienduizenden gezinnen.

Doof en blind

In 2008, toen het slagveld onder speciaalzaken al enorm was, verhief supermarktketen AH dit zelfs tot zijn missie: ‘Het alledaagse betaalbaar, het bijzondere bereikbaar’. Waarmee AH bedoelde dat hij koste wat kost wilde voorkomen dat klanten door prijsvoordeel of voor luxe producten naar een speciaalzaak zouden gaan. Als onderdeel van deze strategie rekte de blauwe grutter de openingstijden stapsgewijs op tot zeven dagen van 8.00 tot 22.00 uur. Onhaalbaar voor een kleine zelfstandige. Maar dat is nog niks vergeleken bij die robotwinkels, want die zijn 24/7 open.

Ik voel me medeplichtig omdat ik doof en blind was voor het zombie-effect en koos voor het gemak van AH. Maar ik wil niet medeplichtig zijn aan steeds meer werkloosheid. Ik wil niet dat die laatste kleine winkels ook nog verdwijnen en dat de winkelstraten leegbloeden. Daarom heb ik me heilig voorgenomen nooit een voet in een robotwinkel te zetten en de bulk van mijn boodschappen voortaan bij speciaalzaken te halen. Alsjeblieft, niet nóg meer zombies.

Martje Nooij is wetenschapsjournalist en consument.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden