Opiniebiomassa

Opinie: Bij Economische Zaken zit vooral de pro-biomassalobby aan tafel

Vandaag vindt een rondetafelgesprek plaats bij het ministerie van Economische Zaken, naar aanleiding van het SER-advies over biomassa. Een opzetje vooral van en voor belanghebbenden in de biomassa-industrie, betogen Fenna Swart en Maarten Visschers.

Beeld Hollandse Hoogte

‘Opbouw, ombouw en afbouw’ vormden de drie sleutelwoorden in het advies van de Sociaal-Economische Raad (SER) over biomassa dat afgelopen zomer verscheen. Dit advies werd gepubliceerd met als doel de regering te helpen om ‘noodzakelijke keuzes te maken’ over het vervolgbeleid met betrekking tot biomassa in het algemeen en houtige biomassa in het bijzonder. ‘Het is nu aan het kabinet de strategie voor de toepassing in Nederland te bepalen, de kaders vast te leggen en de regie te nemen en hierbij steeds alle relevante partijen betrekken’, aldus het advies. 

Om hieraan tegemoet te komen heeft het ministerie van Economische Zaken een rondetafelgesprek opgetuigd, dat vandaag  plaatsvindt. Echter, de zitting blijkt opgezet vóór en dóór de pro-biomassalobby. Van de twaalf geselecteerde kandidaten die mogen aanschuiven zijn er acht rechtstreeks afkomstig van of gelieerd aan de biomassa-industrie.

Wiebes gaf geen krimp

In het kort wordt in het advies aangegeven dat er meer aandacht (opbouw) nodig is voor de hoogwaardige inzet van biogrondstoffen zoals gewassen, algen, bomen en planten en dierlijke producten. Bij hoogwaardige inzet wordt koolstof juist langdurig vastgelegd zoals hout in de bouw en komt het niet vrij in de atmosfeer. Meer aandacht voor energetische toepassingen (elektrische vrachtwagens en synthetische kerosine) waarvoor nog geen duurzame oplossing beschikbaar zijn (ombouw) en het afbouwen van om hiermee de inzet van houtige biomassa voor warmte te kunnen afbouwen. 

Vooral dit derde advies trok de aandacht. Niet alleen van politici, media en pers maar vooral ook het grote publiek. Alle kritiek, het aanzwellende rumoer en de maatschappelijke protesten in het afgelopen anderhalf jaar over het grootschalig subsidiëren van biomassa (kappen en verbranden van hout) ten spijt, minister Wiebes gaf geen krimp over de afschaffing van de subsidie en verwees door naar het SER-advies.

Eenzijdige insteek

Maar hoe nu verder? Inmiddels wordt er reikhalzend uitgekeken naar de ‘brief van Wiebes’ die uitsluitsel zal moeten geven over hoe de regering invulling geeft aan dit advies. In het proces dat hieraan vooraf ging waren volgens Wiebes, ‘uitgebreide mogelijkheden voor partijen om inbreng te leveren.’ Eerst via het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat begin dit jaar een ‘joint fact finding’ uitvoerde, een soort literatuurstudie over de stand van zaken, gevolgd door het SER-advies die hiervoor haar achterban raadpleegde. 

Echter voor zowel het PBL-rapport als het SER-advies werd er, volgens critici, eenzijdig gekeken naar met name energie- en bedrijfskundigen en veel minder of niet naar de ecologen (biologen, ornithologen) en dito praktijkrapportages over de huidige bossituatie en de kaalkap in de Baltische Staten en de VS. 

PBL geeft aan in haar onderzoek dat voor de zomer werd gepubliceerd dat het wel meevalt met het kappen van bomen in het buitenland. Strengers, voorman van PBL, geeft aan dat het bewijs voor ‘systematische kaalkap in de Baltische Staten’ anekdotisch zou zijn, maar negeert hiermee de talloze peer reviewed studies die dit onomstotelijk hebben aangetoond. Namelijk de houtkap is in de laatste tien jaar met een factor drie gestegen ofwel er vindt geen selectieve houtkap plaats in productiebossen maar systematische kaalkap in oude en beschermde, natura2000 bossen. Daarbij worden tientallen hectaren bos als één geheel gekapt. Anders kan het economisch niet uit. Bossen worden ook steeds jonger gekapt. Boskap vindt ook in beschermde natuurgebieden plaats. Ook tijdens het broedseizoen. Zo is het aantal bosvogels sterk gedaald. Dramatisch voor de biodiversiteit. Naast klimaat is de achteruitgang van de biodiversiteit hét belangrijkste milieuthema.

Data concretiseren

Milieuorganisaties Comité Schone Lucht, MOB en Leefmilieu zijn het eens met het SER-advies dat biomassastook een foute boel is. Zij vinden wel dat partijen nu écht door moeten pakken. Op een vijftal kernonderdelen gaat het, volgens hen, niet ver genoeg. Als de SER de conclusie serieus neemt, dient de afbouw van subsidies voor biomassacentrales ook per onmiddellijk in gang gezet te worden. 

Daarnaast dienen, volgens de milieuorganisaties, de reeds toegekende maar nog niet uitgegeven biomassasubsidies te worden ingetrokken. Een voorbeeld hiervan is de toegekende subsidie voor de biomassacentrale Diemen. Ook vinden zij dat de formulering van de Europese richtlijn voor hernieuwbare energie waarbij biomassa als klimaatneutraal wordt aangemerkt, moet worden herzien om daarmee de legitimatie van de overheidssubsidies teniet te doen.

Eenzijdige samenstelling Rondetafel 

Het SER-advies heeft aangegeven dat het kabinet álle partijen bij het opstellen van het nieuwe duurzaamheidskader biomassa en de uitvoering daarvan moet betrekken. Uit de lijst van genodigden van de Rondetafel Biomassa vandaag, 14 oktober, blijkt dat twee derde deel direct of indirect is verbonden aan de biomassasector. 

Vertegenwoordigers van bewonersorganisaties die protesteren tegen biomassacentrales en buitenlandse bosbeschermings- organisaties zijn niet uitgenodigd. De Tweede Kamer dient juist deze organisaties goed te horen. Energietransitie en klimaataanpak zijn juist gebaat bij draagvlak in onze maatschappij. Zie de huidige discussies rond de windparken.

Kamerleden, neem regie

Klimaat en biodiversiteit zijn erbij gebaat dat de biomassasubsidies per direct worden afgeschaft. Biomassa is geen transitiebrandstof. Kamerleden, neem de regie en trek de stekker uit het biomassadossier. Inzetten op energiebesparing door isolatie en echte vormen van duurzame energie zoals wind, zon, aquathermie en bodemwarmte, is waar de echte winst valt te behalen.

Fenna Swart is voorzitter van het Landelijke Comité Schone Lucht. Maarten Visschers is milieukundige en werkt bij Leefmilieu. 

Meer achtergrondinformatie bij dit artikel is via deze link te vinden.

Meer over biomassa

Biomassa is niet bestemd voor energieopwekking
De bloeiende toekomst van biobrandstoffen is alweer grotendeels voorbij. De Sociaal-Economische Raad bracht eerder dit jaar een advies uit over het gebruik van ‘biomassa’, meteen maar omgedoopt tot ‘biogrondstoffen’. Kort samengevat: gebruik het niet voor energieopwekking, schaf de subsidie op biobrandstoffen af, maar compenseer wel de gedupeerde ondernemingen.

‘Biomassadiscussie zet Klimaatakkoord op losse schroeven’
Er zijn vele misverstanden rond het gebruik van biomassa en men lijkt in wensdenken te vervallen om maar van die biobrandstof af te komen, constateren Leo Meyer en zes andere experts.

Nederland kan meer biomassa produceren, maar niet zoveel als werd gehoopt
Het Klimaatakkoord voorzag een verdubbeling van de biomassa in Nederland, maar dat blijkt te optimistisch. Een verdubbeling zou ten koste gaan van de duurzaamheid, blijkt uit een ‘routekaart’ over de biomassa, die mogelijkheden ziet voor biogas en suikerbieten. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden