Opinie

Opinie: Bestrijding klimaatprobleem kan niet zonder mondiaal overheidsbeleid

We hebben internationale afspraken over het tegengaan van de opwarming van de aarde hard nodig, betoogt hoogleraar milieufilosofie Marc Davidson.

Amerikaans protest tegen het besluit van president Trump de VS terug te trekken uit het klimaatakkoord van Parijs. Beeld afp
Amerikaans protest tegen het besluit van president Trump de VS terug te trekken uit het klimaatakkoord van Parijs.Beeld afp

In de Volkskrant van 6 juni jl. stelt Marco Visscher dat het geen ramp is dat de VS uit het klimaatakkoord van Parijs stappen. Het klimaatakkoord zou toch slechts een papieren tijger zijn en zelfs als alle beloften zouden worden nagekomen, zou het een verwaarloosbare invloed hebben op het behalen van de klimaatdoelen. Beter zou het volgens Visscher zijn als we de aandacht verschuiven naar investeringen in innovaties op het gebied van schone energie. Visscher vergist zich echter: we hebben internationale afspraken hard nodig.

Ten eerste bevindt de internationale gemeenschap zich in een sociaal dilemma. Weliswaar zal klimaatbeleid door innovatie goedkoper worden, maar nog steeds veel geld blijven kosten. Het blijft voor elk individueel land vaak goedkoper om fossiele brandstoffen te verstoken en klimaatschade af te wentelen op anderen, dan om duurzame energiebronnen in te zetten. Mondiale afspraken zijn daarom noodzakelijk om dit sociale dilemma te doorbreken. Ten tweede draaien die afspraken ook om rechtvaardigheid. Het is alleszins redelijk dat het Westen ontwikkelingslanden financieel steunt. Juist de onwil daartoe is voor Trump reden geweest om de VS uit het klimaatakkoord terug te trekken.

Akkoorden werken wel

Daarnaast kloppen Visschers claims niet wat betreft de effectiviteit van het klimaatakkoord van Parijs. Volgens Visscher zou zelfs als het akkoord volledig wordt nagekomen de uitstoot 'worden teruggebracht tot slechts een honderdste van wat nodig is om de mondiale temperatuurstijging onder de twee graden te houden'. Hij verwijst daarbij naar een absurde publicatie van Bjørn Lomborg die de aanname doet dat na 2030, de streefdatum van het klimaatakkoord, het klimaatbeleid stopt en alle klimaatemissies vervolgens hard groeien richting 2100. Geen wonder dat bij die onbegrijpelijke aanname het klimaatdoel niet wordt gehaald.

Ook de claim dat het vorige klimaatakkoord, het Kyoto protocol, weinig heeft gedaan is onjuist. De meeste Europese landen hebben wel degelijk hun emissies gereduceerd tijdens de looptijd van het protocol. In de Verenigde Staten, die zich terugtrokken, groeiden de emissies juist. Volgens Visscher zou dankzij de inzet van schaliegas de CO2-uitstoot in de Verenigde Staten sterker zijn afgenomen dan in Europa. Hij vergeet daarbij te vermelden dat de emissies per hoofd van de Amerikaanse bevolking na 2005 weliswaar zijn afgenomen van circa 20 ton naar 16,4 ton in 2013, maar dat het EU-gemiddelde in die periode allang rond de 8 ton lag.

Prikkel tot innovatie

Laat ik duidelijk zijn dat ook ik een technologie-optimist ben: ik ben ervan overtuigd dat innovatie een grote bijdrage kan leveren aan de oplossing van de klimaatproblematiek. Maar die innovatie komt er niet vanzelf. Daarvoor is overheidsbeleid noodzakelijk. Gedeeltelijk via subsidies voor research en development, maar toch vooral door marktpartijen tot innovatie te prikkelen via een flinke CO2-prijs. Dat prijzen werken, wordt bijvoorbeeld bewezen door het verschil in het Europese en Amerikaanse wagenpark. Omdat de gemiddelde benzineprijs in Europa het dubbele is van die in de VS, rijdt de gemiddelde Europese auto bijna twee keer zuiniger.

Vanwege internationale handel en concurrentie is de invoering van een forse economie-brede CO2-prijs echter alleen mogelijk als het merendeel van de wereld meedoet. Gelukkig hebben de EU en China, maar ook individuele Amerikaanse staten zoals Californië, aangegeven met dubbele snelheid uitvoering te geven aan het klimaatakkoord van Parijs. Maar dat neemt niet weg dat het te verkiezen was geweest als de volledige VS binnen het akkoord waren gebleven.

Marc Davidson is bijzonder hoogleraar milieufilosofie vanuit humanistisch perspectief aan Maastricht University en docent/onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden