Opinie

Opinie: Bereken met kostenmodel een eerlijke prijs voor ‘oude’ medicijnen

Het is tijd dat de geneesmiddelenmarkt zich aan economische wetten conformeert en voor medicijnen een passende, maar niet exorbitante vergoeding accepteert. Zodat er een eerlijke prijs voor pillen komt.

null Beeld ANP
Beeld ANP

‘Hoe duur wordt Diego’s medicijn’, kopte de Volkskrant afgelopen zaterdag. Het verhaal volgde een inmiddels bekend patroon. Een oud en goedkoop geneesmiddel wordt door een alerte fabrikant weer op de markt gebracht als een geneesmiddel voor een zeldzame aandoening. Er wordt een nieuwe status aangevraagd bij het Europese Medicijn Agentschap (EMA) en de prijs gaat vele malen over de kop.

Diego heeft een zeldzame schildklierziekte waarnaar het Erasmus MC prachtig onderzoek heeft gedaan. Met publiek geld is aangetoond dat het middel werkt en waarschijnlijk het best als patiënten het al op jonge leeftijd krijgen.

Oude middelen

Het is van belang dat oude middelen opnieuw op de markt worden gebracht, zodat ze breed beschikbaar zijn. Dat geeft patiënten hoop en biedt kansen op een beter leven. Als dat met een oud medicijn lukt, is dat helemaal goed nieuws, want de ontwikkelingskosten zijn dan een stuk lager dan bij een geheel nieuw medicijn. Daar mag best voor betaald worden.

Maar als die prijs extreem hoog wordt, bestaat het gevaar dat zo’n medicijn voor patiënten onbereikbaar wordt. Of dat andere patiënten de dupe worden, omdat zorg elders wordt verdrongen. En dan zijn er alleen maar verliezers.

De centrale vraag bij een dergelijke situatie is: wat is een ‘eerlijke’ prijs? In de praktijk baseren fabrikanten de prijs vaak op de ‘waarde’ van het geneesmiddel. Daarmee wordt gezondheidswinst bedoeld. Is er veel gezondheidswinst, dan kan de prijs hoger zijn. Het baseren van de prijs op die waarde voor de patiënt is niet onzinnig. Het voorkomt namelijk dat dure middelen met geringe gezondheidswinst op de markt komen.

Eerlijke prijs

Maar voor het herintroduceren van een oud middel, zeker als dat een monopoliepositie heeft gekregen, is het veel logischer naar de geschatte investeringen te kijken. De prijs, inclusief een acceptabele winstmarge, kan vervolgens daarop afgestemd worden.

In de economie zorgt concurrentie voor een eerlijke verdeling tussen producent en consument. Soms ‘wint’ de producent meer als het product erg innovatief is en consumenten een hoge bereidheid hebben daarvoor te betalen. Soms wint de consument meer als er felle strijd is om de gunsten van de klant. Als er sprake is van gebrekkige concurrentie dreigt een disbalans. Vaak zorgt de mededingingswet dan voor een rem op excessen.

Ingreep ACM

Bij geneesmiddelen is een inmenging van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) uitzonderlijk. Toch greep de ACM recentelijk in en gaf een forse boete aan een fabrikant vanwege misbruik van haar economische machtspositie . De stichting Farma ter Verantwoording had hiervoor een handhavingsverzoek ingediend. De ACM oordeelde vervolgens dat er geen sprake was van innovatie en slechts van beperkte investeringen die de prijs niet rechtvaardigden.

Wij menen dat het tijd is om kritisch te kijken naar de modellen die gehanteerd worden om de prijs te bepalen. Als het gaat om ‘oude wijn in nieuwe zakken’ dan is het logischer om een op kosten gebaseerd model toe te passen en niet een ‘waarde’-model. Op die manier blijven de prikkels zuiver en wordt de maatschappij niet keer op keer getrakteerd op sterke prijsstijgingen die economisch en moreel niet te rechtvaardigen zijn.

Marcel Canoy is hoogleraar gezondheidseconomie aan de VU en adviseur bij ACM en Carla Hollak is hoogleraar metabole ziekten aan de UvA en internist aan het Amsterdam UMC.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden