Opinie

Opinie: Beleggingsstop voor ABP in de fossiele industrie helpt klimaat niet

Ambtenaren eisen dat het ABP beleggingen in fossiele industrie beëindigt om vergroening te versnellen. Maar dat zal het tegengestelde effect sorteren.

Deel van olieplatform (ETAP) van BP in de Noordzee, ter hoogte van Aberdeen, Schotland, 2014. Beeld REUTERS
Deel van olieplatform (ETAP) van BP in de Noordzee, ter hoogte van Aberdeen, Schotland, 2014.Beeld REUTERS

Afgelopen maandag bezetten leden van Extinction Rebellion de lobby van pensioenfonds ABP op de Amsterdamse Zuidas om te eisen dat het per direct de beleggingen uit de vervuilende bedrijven terugtrekt. In deze krant lazen we onlangs een artikel waaruit blijkt dat meerdere actiegroepen deze eis delen: ‘Boze ambtenaren en leraren willen dat pensioenfonds ABP stopt met fossiele beleggingen: ‘Het duurt te lang’ (Ten eerste, 26 juni), hieronder vallen onder meer Follow This, Milieudefensie en ABP Fossielvrij. Echter, de groep blijft niet beperkt tot een kleine groep van activisten, maar omvat meerdere universiteiten en hogescholen en voert zover als de waterschappen.

Op 7 juli jongstleden voelde ABP-bestuurder Menno Snel, voormalig staatssecretaris Financiën onder Rutte III, zich gedwongen zijn functie bij het ABP neer te leggen, omdat de actiegroepen zijn rol in de branchevereniging van in Nederland actieve olie- en gasbedrijven onverenigbaar achten met zijn werk voor het ABP.

Het BP-voorbeeld

Ik maak me zorgen over de claim van de ambtenaren en actiegroepen. Hun bewering is dat als institutionele beleggers zoals het ABP zich terugtrekken uit de vervuilende industrie, deze zich gedwongen zal voelen harder in te zetten op klimaatdoelen.

Echter, het tegendeel is waar en onderzoek onderstreept mijn these.

Begin 2000 presenteerde oliemaatschappij BP zich als een groen bedrijf en wist dit groene imago bij de klanten tot leven te brengen, zodat het concern een premium prijs voor de brandstof aan de pomp kon vragen.

De winsten van BP gingen in die tijd door het plafond, totdat de Deepwater Horizon-ramp zich voltrok op 20 april 2010, in de Golf van Mexico. BP bleek helemaal niet groen te zijn en de omzet van het aardoliebedrijf kreeg een enorme knauw. Maar na drie maanden was de omzet van het bedrijf bijna op het niveau van voor de ramp. De enige klanten die niet terugkwamen, waren activistische klanten. De actie van deze kleine groep had dus géén effect op het beleid van een van de grootste oliemaatschappijen ter wereld.

Wat kunnen we verwachten van een beleggingsstop door het ABP?

Terugtrekking door giganten als het ABP zal ertoe leiden dat kleine en institutionele beleggers, die beide weinig geven om het milieu, alleen achterblijven. Dat heeft als gevolg dat de vervuilende bedrijven van hun aandeelhouders geen prikkels mee krijgen om te vergroenen. Alle invloed zal dan via wetgeving van de overheid moeten komen.

Zetel RvC afdwingen

Zou het niet veel beter zijn als juist het ABP en pensioenfonds PGGM blijven beleggen in de vervuilende industrie en daar een zetel afdwingen in de Raad van Commissarissen om langs die weg beleidswijzigingen af te dwingen en/of dit te bereiken als grootaandeelhouder?

Ik begrijp de doelen van de klimaatactivisten, maar hun methode is even principieel als ineffectief. Je zou juist willen dat instituties als het ABP hun aandelen in de vervuilende industrie behouden om langs die weg versneld het beleid van grootvervuilers om te buigen.

Ambtenaren doen er beter aan hun pensioenfonds ertoe te bewegen meer invloed uit te oefenen op de bedrijven waar ze beleggen, dan ze tot terugtrekking uit die bedrijven te bewegen. Direct uit fossiel is niet de oplossing, integendeel, het is een typisch geval van penny wise, pound foolish.

Jan Bouwens is hoogleraar accounting Universiteit van Amsterdam /Research fellow University of Cambridge.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden