Opinie

Opinie: Beijing accepteert geen bemoeienis. Dus wat denken Nederlandse politici uit te richten op de Chinese skipistes?

In navolging van de Verenigde Staten, Engeland, Canada, Australië, Nieuw Zeeland en Litouwen moet ook Nederland besluiten om geen officiële delegatie naar de Winterspelen in China te sturen. Ongeacht het besluit van Brussel.

Joan Veldkamp
Laptops worden klaargemaakt in Beijing, ten behoeve van de komende Winterspelen. Beeld Roman Pilipey / EPA
Laptops worden klaargemaakt in Beijing, ten behoeve van de komende Winterspelen.Beeld Roman Pilipey / EPA

Ondanks een waslijst aan mensenrechtenschendingen vindt meer dan de helft van de Tweede Kamerleden (CDA, VVD en de rechtse oppositie) het verantwoord om Nederlandse politici en officials in februari 2022 te laten afreizen naar de Winterspelen in Beijing. Want daar kunnen ze ook verbetering van de mensenrechten bepleiten en de dialoog openhouden met het land, is de gedachte.

D66-Kamerlid Sjoerdsma diende tot twee keer toe een motie in, gesteund door Van der Laan (D66) en Van der Lee (GroenLinks), waarin hij ervoor pleit bewindspersonen thuis te laten. ‘We moeten geen glans verlenen aan de pr-show van China’, aldus Sjoerdsma. Beiden echter werden verworpen.

Zijn de Kamerleden die niet voor de moties stemden werkelijk zo naïef? Al jaren worden er ‘pittige dialogen’ gehouden met China. Die konden niet voorkomen dat een miljoen Oeigoeren, de moslimminderheid in de provincie Xinjiang, in ‘heropvoedingskampen’ is geïnterneerd en zwaar wordt onderdrukt. In februari vond de Tweede Kamer overigens wèl dat China volkerenmoord pleegt op Oeigoeren.

De dialogen zorgden er ook niet voor dat China zich aan de afspraken houdt over de semi-autonome status van Hong Kong. Daar zijn alle vrijheden inmiddels verleden tijd; politici worden monddood gemaakt en activisten worden er een voor een veroordeeld.

Bovendien is China onder leiding van de autoritaire president Xi Jinping uitgegroeid tot de grootste surveillancestaat ter wereld waarin fouten van het regime worden toegedekt, geen enkele vorm van kritiek wordt geaccepteerd en rechters doen wat de communistische partij (CCP) voorschrijft. Het machtsbehoud van president Xi en de CCP is immers leidend.

Niet alleen gewone Chinezen zijn vogelvrij, dat geldt eveneens voor politici, wetenschappers, zakenmensen, advocaten, activisten en zelfs sporters.

Tennisster

Dat bewijst ook de meest recente affaire rondom de succesvolle tennisster Peng Shuai (35). Via sociale media liet ze onlangs weten dat ze seksueel was misbruikt door een hoge Chinese politicus; direct werd haar Weibo-account geblokkeerd en verdween ze uit beeld. Het leidde tot grote internationale verontwaardiging. China zou deze onverkwikkelijke #MeToo affaire niet zomaar onder het tapijt mogen vegen.

Daarna verschenen mails van Peng, waarin ze liet weten dat alles op een misverstand berustte, en foto’s en video’s met de tennisster die overduidelijk in scène waren gezet. Ze zou nu vragen om ‘privacy’.

Ook de noodkreet van de familie van de geïnterneerde burgerjournaliste Zhang Zhan (38) leidde in november tot een storm van kritiek. Zhang zou na een hongerstaking uit protest tegen haar opsluiting nog maar veertig kilo wegen en haar leven is in gevaar.

De voormalige advocate deed begin 2020 in blogs en video’s op sociale media kritisch verslag van de corona-uitbraak in Wuhan. Ze gaf onverbloemd een inkijkje in de ernst en de omvang van de noodsituatie, die door de Chinese autoriteiten in eerste instantie werd ontkend. Ze werd in mei 2020 gearresteerd en kreeg vier jaar cel voor ‘ruzie zoeken en problemen uitlokken’. De Verenigde Staten en Duitsland sprongen in de bres voor Zhang maar tevergeefs: haar situatie is onveranderd.

Geen bemoeienis

Beijing accepteert geen bemoeienis met ‘interne, Chinese aangelegenheden’ - een ruim begrip - en lapt buitenlandse kritiek op de toegenomen agressie aan zijn laars. Dus wat denken Nederlandse politici en officials straks te kunnen uitrichten op de eretribunes van de Chinese skipistes en aan het banket?

Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Ben Knapen (CDA) wil eerst overleg in Europees verband voordat hij een besluit neemt over het wel of niet sturen van een delegatie. Nederland hoeft dan zelf geen kleur te bekennen en kan zich verschuilen achter Brussel.

Het is opportunistisch en laf. Laat Den Haag een voorbeeld nemen aan Steve Simon, directeur van de mondiale vrouwentennis organisatie WTA. Hij wil alle tennistoernooien uit China weghalen zolang er geen onderzoek gedaan wordt naar Pengs beschuldigingen. Het kost de organisatie wellicht een miljard dollar aan inkomsten.

China wil een invloedrijk en gerespecteerd lid zijn van de internationale gemeenschap. Bewindslieden niet naar de Winterspelen sturen leidt tot gezichtsverlies voor Beijing en is een stevig signaal dat de Chinese manier van handelen niet wordt gerespecteerd noch wordt geaccepteerd.

Als Nederland en andere Europese landen zelfs tijdens de Winterspelen geen statement maken, dan is alle verontwaardiging over de mensenrechtenschendingen vals en weet Beijing zeker dat het overal mee wegkomt.

Joan Veldkamp is China- en Japandeskundige en freelance journalist

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden