OpinieCoronamaatregelen

Opinie - Avondklok en lockdown zijn in Afrika grotere bedreiging voor gezondheid dan corona

De impact van de coronacrisis in Afrika rechtvaardigt het niet om een heel continent plat te leggen, betoogt filmmaker Jos Driessen.

Atleten tijdens een oefening nabij de flyover van de snelweg in Kondele, in westelijk Kenia.Beeld REUTERS

Covid-19 wordt komend jaar in Afrika doodsoorzaak nummer tien als we de teugels laten vieren. Dat is af te leiden uit cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dat is goed nieuws, want dat wil zeggen dat Afrika kan overgaan tot de orde van de dag. Maar niemand interpreteert het zo.

Zo staat het op de site van de WHO: ‘Mogelijk tot 190 duizend doden door covid-19 in Afrika, als we het niet onder controle brengen.’ Dat klinkt dreigend, maar het is in wezen hoopgevend. Want zet dat cijfer maar eens naast de 262 duizend mensen die jaarlijks alleen al in Nigeria sterven aan diarree, de 391 duizend aan tbc en de 469 duizend aan griep en longontsteking, dan ziet het er opeens heel anders uit.

Of reken ze om naar de bevolking van Kenia. Daar zou corona dan tienduizend slachtoffers maken. Terwijl er jaarlijks zestigduizend mensen sterven aan diarree. In het rijtje met doodsoorzaken zou covid-19 in Kenia op nummer zestien komen. Er zijn alleen al twintigduizend verkeersdoden. Twee keer zoveel dus als die geprojecteerde coronadoden. Maar het verkeer wordt er in Kenia niet voor stilgelegd.

Oh ja, het kan volgens de WHO ook meevallen, maar dan worden het er ‘altijd nog’ 83 duizend. Daarmee zou het in Kenia doodsoorzaak nummer 31 worden, net na geweld en tetanus en vóór astma.

Bolletjes op de wereldkaart

Mijn vrouw komt uit Kenia en we krijgen dagelijks de berichten binnen over de desastreuze gevolgen van de avondklok en lockdown die daar twee maanden geleden zijn ingevoerd. We betalen de huur voor wat familieleden en goede vrienden, omdat huisbazen er geen enkel mededogen tonen. En ik kijk elke dag naar de bolletjes op de wereldkaart, die de coronadoden weergeven, en die in Afrika maar niet groeien. ‘Is het middel niet erger dan de kwaal?’, vraag ik me dan af.

Het gebeurt natuurlijk veel vaker dat organisaties die het moeten hebben van subsidies en giften een beetje duwen en trekken aan de cijfers om aandacht voor hun zaak te krijgen. Maar dat doet de WHO niet eens: cijfers die reden zouden moeten zijn om in Afrika de teugels te laten vieren, en te stoppen met lockdowns en avondklokken, worden gepresenteerd alsof de ramp enkel met nog strengere maatregelen is af te wenden. Maatregelen die miljoenen terugduwen onder de armoedegrens en hen straks ten prooi doen vallen aan honger, maar ook aan een reeks van echte armoedeziekten zoals diarree.

Het wordt helemaal vreemd als je daar de waarschuwing van het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde NatiesN (WFP) tegenover zet over de hongerpandemie die de wereld te wachten staat. Dan gaat het opeens over: ‘Het resulterende dodental zou dat van de coronacrisis kunnen overstijgen, met 300 duizend hongerdoden per dag over een periode van drie maanden.’ Overstijgen? Op het moment van schrijven zijn er wereldwijd 317.200 coronadoden. Die gaan straks dus per dag vallen door honger. En dat drie maanden lang. Bij elkaar 27 miljoen, waarvan Afrika een groot deel voor zijn rekening zal nemen. Zet daar tegenover die 190 duizend Afrikaanse coronadoden, en de getallen worden steeds absurder.

Nee, de WHO heeft nergens geadviseerd om over te gaan tot avondklok en lockdowns, maar in hun uitgebreide adviezen is ook nergens enige relativering te vinden. Natuurlijk is de WHO een adviesorgaan en moet de politiek beoordelen hoe de maatregelen zich verhouden tot de economische situatie, maar economie en gezondheid liggen dicht bij elkaar, zeker in Afrika. Maar nergens wordt gewaarschuwd tegen bijvoorbeeld de enorme gezondheidsrisico’s van lockdowns in sloppenwijken, waardoor mensen geen inkomen meer hebben, slecht eten en niet bij schoon water kunnen.

Ik vrees dat de coronamaatregelen in Afrika een veel grotere bedreiging zijn voor de volksgezondheid dan het virus zelf. 

Jos Driessen is filmmaker, onder andere van de documentaire Afrikaanse bruid (2019).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden