opinie

Opinie: Als ware ceo’s passeren Ploumen en Klaver hun leden en kiezers

De leiders van GroenLinks en de PvdA gedragen zich als Angelsaksische ondernemers. Zonder de aandeelhouders (leden) en de klanten (kiezers) te raadplegen, voltrok zich in enkele dagen een fusie tussen twee ‘politieke ondernemingen’, die nog het meeste weg heeft van een Mergers & Acquisitions-transactie in de Londense City.

PvdA-lijsttrekker Lilianne Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer over de kabinetsformatie. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
PvdA-lijsttrekker Lilianne Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer over de kabinetsformatie.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Er is al veel geschreven over de meer tactische dan strategische ‘vergaande samenwerking’ tussen de politieke partijen GroenLinks en de PvdA. Ik heb niks tegen fusies en overnames en zie dat in de zakenwereld voortdurend sprake is van koop en verkoop, fusie en ontbinding. In veel gevallen is dat terecht en goed. Interessanter is dat twee partijen die altijd scherp zijn over het Angelsaksisch geweld in bank- en zakenwereld, nu exact handelen volgens de denklijnen bij fusies en overnames.

Twee ceo’s, Ploumen van de PvdA en Klaver van GroenLinks, zien dat ze hun marktaandeel kunnen versterken en hun positie verstevigen door te fuseren. Op topniveau wordt dit besproken, ontkend en uiteindelijk, ‘nabeurs’, bekendgemaakt. De argumenten die men hanteert hadden zo van de ceo van een bank kunnen komen. Ploumen/ Klaver zeggen, parafraserend: ‘Om sterker te staan tegenover de concurrentie (VVD, D66, CDA) moeten we deze stap wel zetten en is een fusie onvermijdelijk. Hierdoor kunnen we ons beter profileren, ons product beter verkopen en kunnen we kennis en mensen bundelen om efficiënter en met meer kracht te onderhandelen op de (formatie)markt.’

Kartelvorming

Als marktpartijen, zeker wanneer deze een product of dienst leveren die iedereen nodig heeft, deze fusie zouden overwegen, zouden Kamerleden van de linkse partijen de minister van Economische Zaken vragen of alle aandeelhouders en klanten, de mensen, hierin zijn gekend. En of ze hier beter van worden. Nu was de reactie van beide ‘ceo’s’ dat de aandeelhouders (leden) binnenkort worden ‘bijgepraat’ en dat het natuurlijk voor de klanten (kiezers) evident beter is. Of is dit oligopolievorming in optima forma? Dit wordt versterkt door het verhaal dat D66-leider Kaag en Klaver en Ploumen onlangs met zijn drieën bij elkaar zaten? Kartelvorming?

Ondertussen voegt Kaag, ook altijd kritisch over ‘Amerikaanse toestanden’, zich in het koor van de investment bankers en geeft aan dat de ChristenUnie niet mee mag doen binnen hun zakelijke afspraken. Ze worden weggezet als marktverstoorders. Zoals bij veel fusies roeren de leden (aandeelhouders) zich inmiddels en roepen zij op tot een buitengewone aandeelhoudersvergadering; door de Raad van Bestuur een ‘ledenraadpleging’ genoemd. De klanten (kiezers) wordt helemaal niks gevraagd over deze forse beleidswijziging zo kort na de verkiezingen.

Top-downdeal

De medewerkers laten eveneens van zich horen. Want nu blijkt dat ook veel fractieleden niet of pas zeer laat zijn gekend in deze fusie van fracties. Dat is niet slim. Iedere ceo weet dat het altijd belangrijk is in ieder geval een delegatie van de ondernemingsraad in vertrouwen te nemen. Elkaar niet verrassen en meenemen, heet dat. Juist omdat de ondernemingsraad rechten heeft op het gebied van informatie, advies en instemming. Slordig van beide ceo’s! De vakbonden zullen gaan morren.

Het bevestigt wat Klaver en Ploumen steeds zeggen: ‘Wij (tweeën) willen dit.’ Scherper kunnen ze de top-downdeal niet omschrijven. Ondertussen wordt al gesproken over de verdeling van functies tussen de topbestuurders, nog voordat de fusie rond is. Natuurlijk gaan andere ondernemingen als de VVD en het CDA niet over de voorgenomen intensieve samenwerking tussen de PvdA en GroenLinks, maar ze zullen moeten reageren op de stappen van de concurrentie.

De liberale VVD zal enerzijds het Angelsaksisch optreden kunnen waarderen, maar ook beducht zijn voor deze marktconcentratie. Het CDA, aanhanger van het Rijnlandse denken, is kritisch, omdat het voorstander is van het betrekken van alle stakeholders bij dergelijke grote stappen. Het mag niet enkel het feestje van de ceo’s zijn. Mogelijk moet de Autoriteit Consument & Markt (ACM) nog oordelen over de voorgenomen fusie.

Frank van den Heuvel is toezichthouder bij ondernemingen en maatschappelijke organisaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden