Coronacrisistracking-apps

Opinie: Alleen messcherp metende apps hebben nut

Corona-apps moeten heel nauwkeurig kunnen meten, anders creëren ze veel onnodige onrust, schrijft André Knottnerus, arts-epidemioloog en oud-voorzitter van de Gezondheidsraad.

Het Duitse leger test een mogelijke app die helpt om de coronacrisis te bestrijden.Beeld AFP

De discussie over tracking-apps om na te gaan of mensen in contact zijn geweest met een besmet persoon lijkt vooral om privacy-vereisten te draaien. Maar eerst moet zijn aangetoond dat zo’n app een hoog onderscheidend vermogen heeft. Onafhankelijke toetsing daarvan is nodig.

Het zoeken naar technische ondersteuning bij het verantwoord weer opstarten van de samenleving vanuit de coronacrisis is uiterst belangrijk. De mogelijke rol van tracking-apps om na te gaan wie contact hebben gehad met een coronapositief iemand moet daarom goed bekeken worden. Maar de discussie moet dan niet alleen gaan over privacy, hoe belangrijk die ook is. De allereerste voorwaarde is dat betrouwbaar is aangetoond dat zulke apps een hoog onderscheidend vermogen hebben.

Want als een app het al dan niet overschrijden van anderhalve meter afstand, of iedere andere afstand tussen personen die men als criterium wil hanteren, niet zeer nauwkeurig meet, krijg je al gauw talloze fout-positieve en fout-negatieve uitslagen. Dat dreigt juist wanneer het maatschappelijk verkeer weer op gang komt en mensen elkaar weer veel tegenkomen in de publieke ruimte en dagelijkse activiteiten.

Met alle gevolgen van dien: van het niet oppikken van een reëel besmettingsrisico tot het massaal creëren van onnodige ongerustheid. Dat laatste kan bovendien leiden tot aanzienlijke overbelasting van bijvoorbeeld de huisartsenzorg. Ook als de afstand wel precies bepaald kan worden, maar de kans om besmet te zijn door een passerend iemand heel klein is, kan dat problemen opleveren.

Zorgvuldig geijkt

Het valideren van anonieme tracking-apps is echter niet eenvoudig. Als het hebben van contact gedefinieerd wordt aan de hand van de afstand ten opzichte van elkaar, moet het afstandsbepalend vermogen van de app zorgvuldig bepaald en geijkt worden. Dat kan alleen door bij een omvangrijke populatie personen de onderlinge afstand die de app meet te vergelijken met de objectief gemeten werkelijke afstand als ‘gouden’ standaard. En, waarop Rutger Woolthuis al wees in de Volkskrant, ook de duur van het in elkaars nabijheid verkeren is van belang, evenals ‘verstorende’ factoren als muren of ramen. Daarnaast gelden ook andere vereisten, zoals de validiteit van de coronatestgegevens die in de app worden ingebracht en het in voldoende mate kunnen testen.

Als geen onderscheidend vermogen van 100 procent kan worden bereikt, wat bij vrijwel iedere screeningstest het geval is, moeten er afkappunten worden bepaald aan de hand van de vraag hoe zwaar de consequenties van fout-positieve en fout-negatieve resultaten ten opzichte van elkaar wegen. Een kernvraag daarbij is ook hoe groot de kans op besmetting van nabije personen moet zijn om ruime alarmering te rechtvaardigen. En wie maakt die afwegingen en hoe transparant wordt dat verantwoord? Zulke afwegingen spelen bij alle vormen van populatiescreening, want daarom gaat het hier.

Uiteindelijk zal, gegeven alle mogelijke voor- en nadelen, de toegevoegde waarde ten opzichte van het níét gebruiken van de app aannemelijk moeten worden gemaakt. Dat vereist gedegen pilots, monitoring en evaluatieonderzoek.

Onafhankelijk

Gezien deze vragen en de grote maatschappelijke, politieke en private belangen die aan de orde zijn, moeten de betrouwbaarheid, verantwoording en meerwaarde van kandidaat-apps onafhankelijk getoetst worden, als voorwaarde voor introductie. De Gezondheidsraad, het onafhankelijke wetenschappelijk adviesorgaan voor de volksgezondheid dat nieuwe vormen van populatiescreening medisch-wetenschappelijk, gezondheidskundig en ethisch beoordeelt, zou die toetsing wellicht in een versnelde procedure kunnen verrichten, in goed overleg met het RIVM. 

André Knottnerus is arts-epidemioloog en oud-voorzitter van de Gezondheidsraad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden