Opinie

Opinie: Al dat scrollen en videobellen slurpt energie. Ons digitale leven is vervuilender dan we denken

We hoeven niet offline om minder uitstoot te krijgen, betoogt Julia van Hulst. Kies bijvoorbeeld een provider die groene energie gebruikt.

Voorzitter van de Europese Raad Charles Michel (links) en Griekse Premier Kyriakos Mitsotakis hebben een online vergadering in de Europese Raad.  Beeld AP
Voorzitter van de Europese Raad Charles Michel (links) en Griekse Premier Kyriakos Mitsotakis hebben een online vergadering in de Europese Raad.Beeld AP

Het lijkt schoon en efficiënt: online boodschappen bestellen, vergaderen via Teams, series kijken op Netflix, Clouddiensten gebruiken, en contactloos betalen via je telefoon. Ruim de helft van de wereldbevolking zit inmiddels online. Maar intussen zorgt de digitale wereld voor meer uitstoot en vervuiling dan de wereldwijde luchtvaartindustrie. Tijd om hier de ogen voor te openen, op de Dag van de Aarde.

Ondertussen vergeten we dat digitale services enorme hoeveelheden energie slurpen en CO2 uitstoten. We zien het niet, dus bestaat het niet. Het grote publiek heeft dan ook nog niet gehoord van de term ‘digitale vervuiling’. Als we digitaal en vervuiling al met elkaar in verband brengen, dan gaat het vaak om e-waste; de oude en kapotte hardware, die veelal eindigt in sloppenwijken in ontwikkelingslanden.

Digitale vervuiling oftewel digital waste staat voor iets anders: namelijk alle energie die onze digitale acties slurpen, en de uitstoot die we ermee genereren. Op microniveau gaat het om wat iedere click, scroll, swipe en muisbeweging op het internet teweegbrengt. Op macroniveau gaat het om de datacentra die dag en nacht ronken om dit allemaal mogelijk te maken.

We moeten echt kritischer kijken naar wat al deze digitale services, zowel klein als groot, uitstoten, want de totale CO2-voetafdruk is aanzienlijk. Non-profit organisatie We Are Social vergeleek 170 internationale onderzoeksrapporten over de vervuilende impact van technologie. Dit onderzoek toont dat in 2018 de CO2-uitstoot door digitale services neerkomt op maar liefst 3,7 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Ter vergelijking: de luchtvaartindustrie was dat jaar verantwoordelijk voor zo’n 2,5 procent van de CO2-uitstoot. Een voorbeeld dichter bij huis: met een beetje surfen op het internet verbruikt de gemiddelde internetgebruiker per jaar zoveel elektriciteit en water dat het overeenkomt met een CO2-uitstoot van een auto die een ruime 1400 km rijdt.

De coronapandemie doet daar, op z’n zachtst gezegd, nog een schepje bovenop. Internetknooppunt AMS-IX melde dit jaar zo’n 35 procent meer data te hebben verwerkt dan in 2019. Een record, en niet alleen in Nederland. Ook internetknooppunten in onder andere Hong Kong, San Francisco en Mumbai haalden recordstijgingen. Massaal thuiswerken en films streamen als avondvermaak zijn hiervan de grote oorzaak.

Moeten we dan offline gaan en elkaar weer brieven schrijven in plaats van mails? Dan stoten we toch veel meer uit? Uiteraard is de oplossing ingewikkelder dan teruggaan naar vroeger. Toch zijn er wel degelijk manieren om digitale vervuiling significant te verminderen, en één daarvan is design. Zo kan een website veel energie besparen. Bijvoorbeeld door de navigatie zo te regelen dat je snel vindt wat je zoekt en door de site te hosten bij een groen bedrijf. Een actueel voorbeeld van hoe het niet moet is de website The Year of Greta. Deze website die een Amsterdams bedrijf heeft gemaakt over Greta Thunberg won een prijs en is indrukwekkend vormgegeven, maar zorgt voor verschrikkelijk veel uitstoot. Het kan ook anders; zo blijkt deofficiële website van de Partij van de Dieren bijzonder duurzaam, en is deze koploper onder alle partijwebsites uit de Tweede Kamer.

Naast designers kunnen ook de ‘gewone’ internetgebruikers een verschil maken. Kies bijvoorbeeld voor een provider die gebruik maakt van groene energie. Daarnaast kan de helderheid van je telefoon vaak prima wat omlaag en kun je je apparaten uitzetten als je ze niet nodig hebt. En mocht je van het woord ‘uitzetten’ al innerlijke paniek krijgen, dan doet een sluimermodus een hoop.

Van Silicon Valley tot freelance designer of de fervent seriekijker: we kunnen digitale vervuiling niet langer negeren. Hoe moeilijk het ook is. En terwijl ik deze laatste zin schrijf, dwalen mijn gedachten al af naar wat Netflix vanavond te bieden heeft.

Julia van Hulst is student aan de master Digital Design van de HvA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden