Opinie

Opinie: Afschaffing hoorcollege is een misvatting

Het is een onzalig idee om hoorcolleges alleen nog maar online te geven, want juist in de collegezaal krijgen studenten hun academische vorming.

Utrecht - Bij de Pabo aan de hogeschool zitten eerste jaars studenten in een hoorcollege.  Beeld Foto Raymond Rutting / de Volkskrant
Utrecht - Bij de Pabo aan de hogeschool zitten eerste jaars studenten in een hoorcollege.Beeld Foto Raymond Rutting / de Volkskrant

Verdere versoepeling van de coronamaatregelen in het academisch onderwijs gloort. Dat is goed nieuws. Sinds corona het onderwijs in zijn greep heeft, worden hoorcolleges digitaal in plaats van ‘fysiek’ gegeven. Een college voor pakweg 500 studenten via Zoom of welke digitale verbinding dan ook, is verre van ideaal.

Nu gaan stemmen op – de geruchten zijn hardnekkig – om hoorcolleges niet meer in de fysieke ‘live’-variant te laten terugkeren. Of dat nu een corona-erfenis is onder de noemer van onderwijsvernieuwing of een ordinaire bezuinigingsmaatregel (het gebruik van grote onderwijsruimtes is kostbaar), het is een onzalig idee.

Zijn hoorcolleges dan niet achterhaald? Welnee. Elk jaar weer is de rode draad in mijn onderwijsevaluaties: ‘Graag nog meer colleges!’ De docenten die ik mij van mijn universitaire opleiding nog herinner, betreffen zonder uitzondering degenen die hoorcolleges verzorgden. Het waren de coryfeeën op het vakgebied of andere docenten met enthousiasmerende verhalen aan wier lippen ik hing.

Bildung

Wat maakt een goed college zo waardevol? De voornaamste toegevoegde waarde schuilt in Bildung. De academische vorming van studenten is een kernwaarde van de universiteit. Precies dat is wat een mooi college doet: academisch vormen, helpen bilden. Een college verdiept, verbreedt en, bovenal, inspireert. Een expert verhaalt met passie, onderwijl nieuwe inzichten en vergezichten delend, liefst doorspekt met metaforen en aforismen. Noem het verhalend of anekdotisch onderwijs (mijn voorkeur), noem het storytelling, inmiddels erkend als een heel effectieve onderwijsvorm.

Aldus worden cognitie, emotie en voorstellingsvermogen in het didactisch proces geïntegreerd. Hoorcolleges sluiten daarmee ook nog eens naadloos aan bij de figuur van het zogenaamde narratief, momenteel bon ton in de academies.

En er is meer dat pleit voor het in stand houden van hoorcolleges. Universiteiten hebben tegenwoordig hoog in het vaandel dat studenten vaardigheden verwerven. Tweemaal drie kwartier aandachtig luisteren is zo’n vaardigheid. Of ze het nou leuk vinden of niet, de meeste hoger opgeleiden zullen in hun werkzame leven regelmatig moeten luisteren naar monologen die langer dan drie minuten in beslag nemen.

Bovendien, vergelijkbaar met dieplezen, oefent het volgen van colleges ‘diepluisteren’: het traint de student in het leggen van verbanden met reeds aanwezige kennis en in het reflecteren op de stof. Onontbeerlijk om later optimaal te functioneren in de samenleving. Zeker in het huidige tijdsgewricht met zijn polariserende tendensen is het zaak dat studenten goed leren luisteren. Want zonder die competentie wordt het voeren van een debat een onmogelijke opgave. Juist het volgen van colleges oefent in het aangaan van een dialoog. Daarom is een goed college interactief, daagt het studenten uit om vragen op te werpen en nodigt hen uit antwoorden te bedenken.

Ontmoetingsplek

Mooie bijvangst is dat tijdens hoorcolleges de hele lichting van een studiejaar bijeenkomt. Het vormt dé ontmoetingsplek voor zowel studenten als docenten. Studiegenoten met wie ik na de studie contact onderhield, ken ik allen uit de hoorcolleges die we samen volgden.

Het marginaliseren (bijvoorbeeld door ze volledig te digitaliseren) van hoorcolleges zou een buitengewoon onverstandige zet zijn. Om over afschaffen nog maar te zwijgen. Het doet denken aan de invoering van kantoortuinen, die zowel het welzijn van werknemers als hun productiviteit negatief beïnvloedt. Penny wise, pound foolish. Ja, afschaffing van hoorcolleges kan bij een kortzichtige blik geld besparen. Van bij uitstek het hoger onderwijs en zijn bestuurders mag echter worden verwacht dat zij verder kijken dan hun neus lang is.

Hoorcolleges in de marge wegzetten als flankerend onderwijs dat hooguit bij uitzondering ‘live’ wordt aangeboden doet geen recht aan de grote waarde van colleges voor de academische gemeenschap en de vorming van erudiete studenten. Corona heeft het hoger onderwijs al voldoende dreunen gegeven. Laat afschaffing van hoorcolleges niet de knock-out zijn.

Sander Jansen is universitair hoofddocent aan Universiteit Maastricht

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden