Column Casper Albers

Opgepast, blue monday is in aantocht

Komende maandag (20 januari) is het blue monday, de zogenaamd depressiefste dag van het jaar. Het is dan guur winterweer, het uitgeruste gevoel van de kerstvakantie is voorbij en je bent gefrustreerd omdat de goede voornemens weer niet gelukt zijn. En dan is het ook nog eens maandag. Daar moet je wel depressief van worden, is het idee achter deze dag.

De oplossing tegen deze depressiviteit: boek een mooie zomervakantie, liefst een beetje duur en ver weg, en word weer gelukkig van de voorpret. Met die redenatie is blue monday in 2005 ook bedacht.

Het is echter opgezet als reclamecampagne, verpakt als wetenschap. Hoewel deze wetenschappelijke fraude al binnen een jaar werd ontmaskerd, is het veertien jaar later nog steeds reden voor berichten in de media.

Sky Travel was een Britse televisiezender met reisprogramma’s die haar inkomsten haalde uit advertenties van reisorganisaties. Sky Travel merkte dat de inkomsten rond januari wat inzakten. Dat sloot slecht aan bij het businessmodel. Een pr-medewerker zag het licht: laten we de mensen voorhouden dat de wetenschap bewezen heeft dat januari de maand bij uitstek is om vakanties te boeken.

De Britse ‘wetenschapper’ Clive Arnall liet zich, voor een leuke vergoeding, voor het pr-karretje spannen en kwam met de blue-mondayformule. Deze wetenschappelijke formule toonde aan dat de derde maandag van januari de depressiefste dag van het jaar is. Volgens Stephen Hawking zorgt elke wiskundeformule voor een halvering van het lezerspubliek, dus ik zal Arnalls formule hier niet reproduceren. Los van het gebrek aan wetenschappelijke basis komt Arnalls formule überhaupt niet eens op een dag uit. Het is daarmee net zo onzinnig als een formule als ‘drie keer woensdag gedeeld door andijvie’, met het verschil dat andijvie tenminste nog gezond is.

In dit geval heb je dus niet echt een wiskundeknobbel nodig om te ontdekken dat het allemaal onzin is. Snel na de eerste publiciteit had een Britse wetenschapsjournalist dit dus ook al gedaan. Die kritiek is ook niet ergens in een hoekje van een papieren krant gebleven, maar staat onder andere al ruim een decennium op Wikipedia.

Desondanks wordt er elk jaar weer over geschreven. In deze krant wordt meestal (niet altijd) de kritische kant wel belicht, sommige andere dagbladen hebben daar meer moeite mee. Maar dan beperkt de kritiek zich doorgaans tot de belachelijke formule. Terwijl het idee dat je een depressie zou kunnen behandelen door even een dagje aan feelgoodtips te doen minstens zo belachelijk is.

Een prima goed voornemen voor journalisten is dus om niet meer over blue monday te schrijven. Laten we hopen dat het enige dat we volgende week over blue monday horen het gelijknamige nummer van New Order is.

Casper Albers is hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden