Column Bert Wagendorp

Opeens begreep Bert Wagendorp waarom het dweilen van Mark Rutte donderdag zoveel reuring veroorzaakte

Bert Wagendorp.

Het journalistieke platform Follow the Money steun die club bracht deze week een knap verhaal onder de kop ‘Door Shell gefinancierd onderzoek stond aan de basis van afschaffing dividendbelasting’. Shell betaalde in 2009 mee aan onderzoek van de Rotterdam School of Management (drie ton). Uit dat onderzoek bleek dat het heel belangrijk is dat multinationals met hun hoofdkantoor in Nederland zitten. En dat de overheid er alles aan moet doen om dat zo te houden.

Hoewel het in het rapport niet specifiek over dividendbelasting gaat, lag de conclusie voor de hand. Onze grootste bedrijven (behalve Shell ook Unilever, AkzoNobel, DSM en Philips) bestellen een wetenschappelijk rapport waarin staat dat de overheid ze in de watten moet leggen. Vervolgens lopen ze er triomfantelijk mee naar de regering. Het werkstuk werd destijds door werkgeversvoorzitter Wientjes overhandigd aan premier Balkenende. ‘De dividendbelasting is een monster’, zei Wientjes erbij – voorzetje voor wat de regering zoal uit het rapport zou kunnen concluderen.

Dat Shell het rapport had meegefinancierd was geheim. Ook weer niet zó geheim, want in april 2017 begon hoogleraar Volberda een stuk in NRC met deze zin: ‘In 2009 schreef ik mee aan een rapport over de mobiliteit van concernhoofdkantoren in opdracht van VNO-NCW, AkzoNobel, Shell, DSM, Unilever en Philips.’

Daar viel niemand over, bedrijven subsidiëren wel meer wetenschappelijk onderzoek. Nieuws werd het pas toen de afschaffing van de dividendbelasting een heet politiek item werd, premier Rutte zich absoluut geen memo’s kon herinneren en er ook nog geen sprake was van een VVD-partijstuk waarin de afschaffing van de belasting aan de orde werd gesteld. Soms wordt nieuws pas met terugwerkende kracht nieuws.

Want in een bijlage van dat partijstuk werd verwezen naar een wetenschappelijk onderzoek – dat van 2009. Even later was het zover: ook CDA, D66 en CU gingen akkoord met de afschaffing. Na lezing van het rapport of niet – dat zullen de betrokkenen zich vermoedelijk niet meer herinneren. Het had acht jaar geduurd, maar eindelijk leverden de euro’s van Shell rendement op. De Nederlandse belastingbetaler gaat over tot subsidiëring van buitenlandse aandeelhouders – 1.400 miljoen, het kan ook 1.600 miljoen worden.

Het gaat er niet om, zoals gisteren uit Den Haag viel te vernemen, of Rutte III hierdoor alsnog in problemen zal komen. Dat is Binnenhof-hobbyisme. Het gaat om de veel wezenlijker vraag hoe besluiten in Den Haag tot stand komen en hoe groot de invloed van lobby’s is. Die vraag speelt in de dividend-discussie, maar ook rond Schiphol en het aardgas. Het gaat over de werking van onze democratie en wie daar heimelijk invloed op uitoefent. Bijvoorbeeld door de staat te chanteren met vertrek, wetenschappelijk onderzoekje in de hand.

Erg wetenschappelijk was het onderzoek van hoogleraar Volberda bij nader inzien trouwens niet. Zijn collega-hoogleraar Bas Jacobs noemde het ‘een gotspe’ dat het rapport was aangewend als pleidooi om de multinationals eens extra te verwennen. Het belang van de hoofdkantoren werd nergens hard gemaakt. De bazen van de grote bedrijven zeiden dat het belangrijk was, en daarmee was het volgens Volberda ook belangrijk – een interessant wetenschappelijk perspectief.

Gisteren was de wekelijkse persconferentie met de minister-president. Die was er niet, Rutte was naar de Bilderbergconferentie om daar nieuwe wensen van het grote bedrijfsleven in ontvangst te nemen. Zijn taak werd waargenomen door vicepremier De Jonge, voorvechter van de Nederlandse schoenenindustrie.

Ik ging er eens goed voor zitten, want ongetwijfeld zouden er pittige vragen komen over de heikele kwestie van de dividendbelasting en het flutonderzoek.

Niet dus, niet één. Het ging erover waarom het kabinet het afsteken van rotjes niet keihard had verboden.

Opeens begreep ik waarom het dweilen van Mark Rutte donderdag zoveel reuring veroorzaakte. We houden hier graag de illusie in stand dat iedereen deugt en het beste met ons voorheeft. Moet je kijken, een dweilende premier, hebben ze nergens anders ter wereld – schouderklopje voor onszelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.