verslaggeverscolumnMarjon Bolwijn in Apeldoorn

Op zoek naar spookjongeren, die volgens onze bureaucratie helemaal niet bestaan

.Beeld .

Wat doen spookjongeren? Onzichtbaar zijn, dus vind ze maar eens. Een paar keer per week maakt hulpverlener Marco Betman een kilometerslange ronde door Apeldoorn. In de vroege ochtend of late avond struint hij langs kraakpanden, leegstaande kantoorkolossen, hangplekken, verborgen schuilplaatsen en coffeeshops. Ik mag met hem mee op pad, nadat hij met zijn naaste collega Stijn Nijhof eerst een spoedcollege ‘spookjongeren’ heeft gegeven, op hun uitvalsbasis in het centrum van de stad.

Volgens de statistieken staan in Nederland zo’n 50 duizend jongeren tussen de 18 en 27 jaar niet op een woonadres geregistreerd bij de gemeente. Ze zijn uitgeschreven in hun laatste verblijfplaats en zijn vergeten hun nieuwe straat en huisnummer aan de gemeente door te geven. Of er valt helemaal niks te registreren omdat ze geen vast nieuw woonadres hebben. Hun burgerservicenummer (BSN) wordt dan bevroren. Met als gevolg dat ze geen zorgverzekering kunnen afsluiten, geen studiefinanciering of uitkering kunnen aanvragen en een contract voor een wit betaalde baan op hun buik kunnen schrijven. Afglijden naar niemandsland ligt dan op de loer.

Meestal is het geen labbekakkerigheid, maar is er iets aan de hand, weet Stijn. De jongere is bijvoorbeeld het huis uitgebonjourd door zijn ouders, omdat die worden gekort op hun uitkering zodra een volwassen kind eigen inkomsten krijgt. Zo schrijft de kostendelersregeling sinds 2015 voor. De krappe woningmarkt ontvangt deze jongeren niet met open armen. Zie hier een oorzaak van het toenemend aantal zwerfjongeren, zeggen de hulpverleners.

Kraakpand Kanaalzicht in Apeldoorn.Beeld Marjon Bolwijn

Een ‘aanzienlijk’ deel van de spookjongeren heeft op 18-jarige leeftijd een jeugdzorginstelling of pleeggezin verlaten, zonder dat zij direct konden doorstromen naar zelfstandige of beschermde woonruimte. Marco: ‘Hoi hoi, eindelijk vrij, denken ze, maar ze vormen een kwetsbare groep, die nog niet op eigen benen kan staan en het risico loopt met de ‘verkeerde’ mensen in aanraking te komen. Op hun voorhoofd staat: Ik ben beïnvloedbaar.’

De hulpverleners van Stimenz hebben geen idee hoeveel van deze BSN-loze jongeren er in Apeldoorn rondlopen. ‘Net als zwerfjongeren vind je ze zelden slapend onder een brug. Meestal trekken ze van logeeradres naar logeeradres,’ zegt Marco. Dat maakt het extra lastig ze te traceren. Daarom moet hij het hebben van hangplekken en de netwerken van jongeren zelf.

Hulpverlener Marco Betman. Beeld Marjon Bolwijn

Marco neemt mij mee de kou in, met een stapel enveloppen in de hand. Naast hulpverlener voor zwerfjongeren noemt hij zichzelf postbezorger, pappa, soms mamma, politieagent en komiek. Ik loop achter hem aan in een verwilderde tuin rond een villa. Twee jongens staan gebogen over het achterwiel van een omgekeerde fiets, terwijl een hoogzwangere blondine van 20 jaar toekijkt hoe zij de lekke band plakken. Marco dolt met ze en vraagt de blondine of ze alle spulletjes voor de babykamer al bij elkaar heeft verzameld. ‘Heb je ook genoeg kleertjes, een wieg, wandelwagen?’

We gaan de villa binnen. Via een grote keuken komen we in een fraai geschilderde gang met opvallend veel deuren. De particuliere eigenaar heeft het pand laten verbouwen en nu telt het vijftien studio’s voor jongeren. Marco heeft er een kamer kunnen regelen voor Pieter. Hij belt bij hem aan. Omdat het stil blijft schuift hij zijn post maar onder de deur door. De 18-jarige is bijna spookjongere af. Hij moet nog naar de gemeentebalie om zich op zijn nieuwe adres te laten inschrijven. Zodra hij in beeld kwam, regelde Marco dat zijn kantoor Pieters tijdelijke postadres werd. ‘Dé manier om weer carrière te maken.’

Als we de tuin uitlopen, fluistert Marco dat hij een van de twee jongens bij de fiets niet kent. ‘Om in de gaten te houden.’ Hij voert mij naar het leegstaande kantorencomplex van een verzekeringsmaatschappij, dat is omringd door hekken. Dit is zo’n plek waar Marco en Stijn rondhangende spookjongeren hebben gevonden. Dwalend door het centrum van Apeldoorn, weet de hulpverlener verborgen stekken te vinden waar een argeloze wandelaar straal aan voorbij loopt, maar die aan vochtige matrassen en het afval te zien, dienen als slaapplaats. Marco checkt ze op aanwezigen en loopt weer door.

Slaapplek spookjongere.Beeld Marjon Bolwijn

Spooky wordt het als hij met kracht de achterdeur van villa ‘Kanaalzicht’ openduwt. In de keuken draait hij eerst de gaskraan dicht om langzaam verder te lopen, het volgende vertrek in. ‘Laat mij eerst even poolshoogte nemen; professionele voorzichtigheid.’ We bekijken twee balzalen die zijn ingericht met riekende matrassen, dito kleding en bergen zooi waartussen bierblikjes, lege chipszakken, een lekke voetbal en aluminiumfolie zijn te ontwaren. Marco roept een paar keer een Duitse jongensnaam. Geen sjoege.

En zo blijven deze avond de spookjongeren van Marco onzichtbaar. Hun sporen bevestigen hun bestaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden