Column Laura van der Haar

Op zoek naar Sjoerd, die niet lang kon genieten van de bevrijding

Zijn graf moet hier ergens liggen. Ik heb het over Sjoerd, en over Torquay. Ik ben al een poosje gefascineerd door Sjoerd, eigenlijk sinds ik zijn vergeelde foto in een oud familiealbum zag. ‘Sjoerd’ staat eronder. Punt. Een guitig kereltje, een twintiger die net als alle twintigers uit de sepiatijd hartstikke ouwelijk lijkt, ook door zijn nette maar veel te grote pak. Hij heeft een opvallende hazenlip, die zijn grimas naar de lens nóg liever maakt.

Sjoerd was de allerbeste vriend van mijn opa, en werkte in de oorlog op opa’s schip, de Duurswold. Het schaalmodel van de Duurswold stond vroeger bij mijn grootouders in de hal en ik kon maar niet geloven dat zoiets moois de oorlog had meegemaakt. Van opa, die sindsdien amper meer sprak, geloofde ik het wel, maar dat keurig grijswitgeverfde schip?

In 1940 spanden Sjoerd en opa met staalkabels gigantische heliumballonnen boven het dek en gingen zo bij Liverpool voor anker, om die stad met de andere balloon barrage vessels te beschermen tegen Duitse bommenwerpers.

Op D-Day bevoeren Sjoerd en opa de Normandische kust: om er wapens af te leveren, om er gewonde soldaten vandaan te sleuren en die naar hospitaalschepen te vervoeren. Britten, Fransen, Duitsers: gewond was gewond, in het ruim van de Duurswold golden de wetten van de oorlog even niet en kreeg een Duitser zonder armen een sjekkie gevoerd door een Fransman zonder oog.

Sjoerd en opa lagen in Plymouth toen het bericht van de bevrijding hen bereikte. Ze waren uitzinnig, dronken zich de hele kraag stuk en gingen katjelam naar bed. Althans, dat was het plan. Opa struikelde op goed geluk zijn kajuit in, maar Sjoerd stapte onderweg mis. De volgende dag, wat de eerste dag van zijn nieuwe, vrije leven had moeten worden, werd zijn lichaam gevonden tussen de wal en het schip.

Na de oorlog keerde opa met de vrouw die de moeder van mijn moeder ging worden terug naar Plymouth, om Sjoerds graf te bezoeken, maar ze vonden het nergens. Volgens een maritieme website is Sjoerd naar Torquay verplaatst. Toevallig ben ik in de buurt. De begraafplaats is prachtig, maar in 1965 blijkt Sjoerd opnieuw te zijn verplaatst, ditmaal naar een erebegraafplaats in Londen. Uit naam van het nageslacht dat hij nooit op aarde heeft kunnen zetten leg ik mijn bloem maar bij het Cross of Sacrifice en schenk het gras er een plensje jenever. Cheers, en dankjewel Sjoerd. 

Wist je trouwens dat jullie Duurswold nog steeds bestaat? Hij heet nu Svarte Rudolf, ligt in een Finse haven en is verbouwd tot Italiaans restaurant. In het ruim worden geen sjekkies maar tagliatelles doorgegeven en in plaats van heliumballonnen wapperen er nu gekleurde vlaggetjes boven het dek. Wonderbaarlijk, deze nieuwe wereld, nietwaar Sjoerd?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden