Opinie

'Op het veld is 'homo' een verwensing'

De reële homohaat langs de voetbalvelden is een groter probleem dan het veronderstelde antisemitisme, dat vindt Luc Holleman, Ajacied en Amsterdams beleidsadviseur.

'Echter mannen' vieren de verovering door Ajax van de landstitel. Beeld anp

Obama's oproep 'Ik vind dat mensen van hetzelfde geslacht moeten kunnen trouwen' werd door politiek analisten als dapper beoordeeld. De blanke middenklasse is dan wel in meerderheid voor gay-marriage, zijn zwarte en hispanic achterban is overwegend homofoob.

Daarom is rapper Jay-Z misschien nog wel een grotere held dan Obama. Hij steunde de president openlijk, en verklaarde dat discriminatie van homo's hetzelfde is als discriminatie van zwarten. Hip-hop is veelal machomuziek en het heeft sinds zijn ontstaan in achterbuurten in de jaren zeventig een homofobe lading. Van Public Enemy's Chuck D ('From what I know/the parts don't fit') tot Brand Nubian ('Don't understand their ways/And I ain't down with gays') tot Eminem ('Hate fags? The answer's yes!'), ze waren openlijk anti-gay. Homoseksuele rappers - ze zullen er ongetwijfeld zijn - hebben zich nog niet gemeld.

De reacties op de Amerikaanse hip-hop-websites zijn heftig negatief maar roepen ook discussie op. En daar was het Jay-Z ongetwijfeld om te doen. Wat street-credibility betreft kan hij tenslotte wel een potje breken. Hij bracht een gewelddadige jeugd door in een van de beruchtste wijken van Brooklyn, New York: de Marcy Projects. Tegenwoordig is hij getrouwd met Beyoncé.

Nederland was tien jaar geleden het eerste land waar homo's konden trouwen. Mede daarom staan we internationaal te boek als een tolerant land. Amsterdam is er trots op tot Gay Capital gebombardeerd te zijn.

De negatieve uitzondering is de voetbalwereld. Homoseksualiteit is er tot in de kleedkamers van amateurverenigingen taboe. Geen enkele speler in de eredivisie is openlijk homo. Wel is het een favoriet scheldwoord langs de lijn.

Vanuit de voetbalwereld lijkt niemand genegen om dit taboe bespreekbaar te maken. Eind vorig jaar was dan ook geen enkele Ajax-speler bereid om het boek Het Roze Voetbaltaboe van Dennis van Tuil in ontvangst te nemen. De spelers waren bang voor negatieve reacties van supporters, aldus de auteur.

Op initiatief van D66-raadslid Gerolf Bouwmeester nam de Amsterdamse gemeenteraad onlangs een motie aan waarin er bij Ajax op werd aangedrongen zich als homovriendelijke club te profileren. Het was een populair topic op het internet, vooral bij de fora van de andere teams. Tijdens de eerste wedstrijd die volgde, zetten de Ajax-fans de verhoudingen weer recht. Toen Utrecht-supporters pesterig 'Amsterdam homoclub' scandeerden, zong het halve stadion oorverdovend terug: 'Het zijn de homo's, ja echt, ja echt, de homo's uit Utrecht!'

Homo is het populairste scheldwoord in de voetbalwereld. Langs de amateurvelden, in het betaald voetbal, en zelfs in Gay Capital Amsterdam. 'Homo's lopen hand in hand', zingt de Arena trots als Feyenoord op bezoek is. Het scheldwoord 'homo' valt vrijwel iedere minuut in het vak waar ik zit. Ze bedoelen er iets als 'slappeling', 'watje' mee.

De aandacht voor discriminatie in het stadion richt zich echter niet op homo's maar vooral op het (vermeende) anti-semitisme. Of het historisch precies klopt of niet, Ajax is een Jodenclub. Er zijn krantenknipsels uit de jaren twintig en dertig waarin de club uit Amsterdam-Oost al een 'neuzenclub' werd genoemd. Hoewel vroeger het woord Joden waarschijnlijk als scheldwoord voor Ajacieden werd gebruikt, heeft het zich tot een geuzentitel ontwikkeld. Het heeft dus zijn discrimitoire lading verloren.

Discriminatie is het op negatieve gronden onderscheid maken tussen mensen. En dat doen de Ajax-supporters niet. Ze zijn juist trots op de naam Joden. Als de Ajacieden zich superfransen hadden genoemd (en Hagenezen 'kankerfransen') was er ook niks aan de hand geweest. Dat de reacties van andere supportersclubs antisemitisch zijn - zoals in het beruchte treinincident waarbij supporters van FC Den Haag 'Hamas, Hamas, alle Joden aan het gas' scandeerden - kan de Ajaxfans onmogelijk worden verweten.

Verschillende Ajax-bestuurders (Van Praag, Coronel), en burgemeesters van Amsterdam (Cohen, Van der Laan) willen een eind maken aan het Joden-geroep. 'Het gaat om een gedragsverandering', aldus Eberhard van der Laan vorig jaar, 'en dat kan wel tien jaar duren'.

De club- en stadsbestuurders kunnen hun energie beter besteden aan het bespreekbaar maken van de homofobie in het voetbalstadion. Bijvoorbeeld door Theo Janssen te vragen zich openlijk uit te spreken tegen het scheldwoord 'homo'. Janssen is de ideale woordvoerder. Net als Jay-Z kan zijn reputatie wel een deuk hebben. Janssen is in het stadion, in tegenstelling tot in de media, de populairste speler en een onvervalste macho. Als hij het zegt, zullen de supporters het gevoel hebben dat iemand uit de eigen gelederen spreekt.

Burgemeester, u wordt traditiegetrouw gevraagd om de Gay-Pride in de eerste boot aan te voeren. Sta uw plek af aan Theo Janssen. Het gaat weliswaar veel negatieve reacties losmaken in de voetbalwereld, maar ook het begin van verbetering inluiden.

Luc Holleman is Ajacied en Amsterdams beleidsadviseur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden