Op het tweede gezicht Christine Lagarde

Op het tweede gezicht: het ‘oestrogeenleiderschap’ van Christine Lagarde

Olaf Tempelman legt Bekende Buitenlanders op de sofa. Deze week: Christine Lagarde, de eerste vrouw die de Europese Centrale Bank leidt én Franciscus van Assisi citeert, heeft geen historische voorgangers.

Beeld Javier Muñoz

We leven in tijden van sterke mannen, althans: dat stellen mensen die de wereld niet zien verbeteren. Wie net zo in vooruitgang gelooft als Steven Pinker of ­Rutger Bregman, ziet onze tijd ­anders, namelijk als overgangsfase. Voor denkers uit de school van het ­rationele optimisme zijn mannen als Trump of Poetin geen symptomen van een nieuwe tijd, maar stuiptrekkingen van een oude. Drie millennia terug waren vele Trump-achtigen verwikkeld in de Trojaanse oorlog. Vrouwen als Christine Lagarde hebben géén historische voorgangers.

De eerste vrouw die het IMF leidde, is nu het eerste vrouwelijke hoofd van de Europese Centrale Bank. Kijk naar haar en je ziet de toekomst, zeggen fans. De wachtswisseling bij het IMF in 2011, weten zij, zal de geschiedenis in gaan als symbolisch scharnierpunt tussen een oude en nieuwe tijd. Dominique Strauss-Kahn, man, carnivoor, drinker en jager, moest ­aftreden omdat hij zich in de 21ste eeuw net zo had gedragen als Dzjengis Khan in de 12de. Zijn plek werd ­ingenomen door een vrouw die geen vlees eet, geen alcohol drinkt, elke dag de sportschool bezoekt en seksgenoten adviseert ‘nooit de jongens te imiteren’: voor je weet ontstaat een zinloos duel, financiële crisis of wapenwedloop. ‘Het is niet goed om te veel testosteron in één kamer te hebben’, zegt ze vaak. Vrouwen als Catharina de Grote of Margaret Thatcher zeiden zulke dingen nóóit – laat staan dat die, zoals ­Lagarde vorige week, mooie spirituele woorden van Franciscus van ­Assisi aanhaalden.

Synchroonzwemmen

Auteurs die odes aan Lagarde brengen, zien ‘oestrogeenleiderschap’ zoals het moet zijn: open, opgeruimd, sportief, harmonieus en verstandig. Als meisje behoorde Lagarde tot de Franse top synchroonzwemmen, egotripperij is daar verboden. Niet-Franse fans prijzen haar ook als ‘aangenaam on-Frans’. Zij is niet van de koketterie, de sluwe plannetjes, de geheimzinnige lachjes en de o-la-la-affaires, de tegenpool van naar Chanel Grand Extrait en schandalen ruikende vrouwen à la Edith Cresson. Een feit van de geschiedenis is dat ­Lagarde er in ‘het Franse systeem’ niet doorkwam. Tot twee maal toe zakte ze voor het toegangsexamen van de École nationale d’administration, volgens adepten omdat ze wel goed studeerde maar zich niet buiten de boeken ‘voorbereidde’.

Lagarde belandde op Franse ministersposten via een Angelsaksische omweg: advocatenfirma Baker & MacKenzie in Chicago. Auteurs van kritische stukken over haar weten dat zij, 1 meter 80, als minister aan de leiband liep van ­Nicolas Sarkozy, testosteronmannetje van 1.65; dat ze bijna kopje onder ging in het Tapie-schandaal; dat ze bij het IMF niet zozeer vrouwelijk als zwak leiderschap etaleerde. In een profiel in The Independent ging Nabila Ramdani, vrouw, zover te stellen dat ‘het fenomeen Lagarde’ een moderne mythe is. Nieuw is niet de frisse vrouwelijke manier van leidinggeven, maar de manier waarop Amerikaanse pr-firma’s haar leiderschap in de markt hebben gezet.

Nu kun je beweren dat pr-firma’s precies hetzelfde doen voor stevige masculiene leiders. De leider van Rusland die met ontblote torso te paard wijze besluiten neemt, is een zuiver product van de afdeling imago en propaganda. Een heikeler punt van kritiek op Lagarde is dat ze altijd werd benoemd – nóóit is ze gekozen. Inmiddels wordt ze wel kansrijk geacht voor het Franse presidentschap. Zo niet in 2022, dan in 2027 wordt een tweede ronde van de presidentsverkiezingen voorzien tussen Lagarde en Marine Le Pen. Frankrijk krijgt dan hoe dan ook een vrouwelijke president, en misschien ook nog vrouwelijk leiderschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden