Jan Bos uit Apeldoorn op de hei in Staverden.

Opinie Op de zeepkist

Op de zeepkist: ‘Ook met oog voor de natuur kan er meer dan veel bestuurders nu denken’

Jan Bos uit Apeldoorn op de hei in Staverden. Beeld Katja Poelwijk

Wie: Jan Bos (72) herstelt als vrijwilliger een natuurgebied dat is aangetast door stikstof.

Het probleem: De natuur heeft te lijden onder de stikstofuitstoot. Door een uitspraak van de rechter liggen bouwprojecten stil.

De oplossing: Laat iedere gemeente bouwplannen op maat maken. Ook met oog voor de natuur kan er meer dan veel bestuurders nu denken.

‘Iedere zaterdag komen we bij elkaar. We zijn dan met een stuk of vijftien vrijwilligers en trekken de vogelkers, wilgjes en dennen uit het heidegebied nabij Otterlo, op de Veluwe. Zouden we dat niet doen, dan is het gebied over vijf jaar verbost en is de heide verdwenen: in de strijd om het licht winnen de bomen het, nu de bodem zo rijk is aan stikstof.

‘We drinken samen koffie en er is een dame die iedere week verse koekjes bakt. Best gezellig natuurlijk, maar zolang er geen maatregelen genomen worden om de stikstofuitstoot terug te dringen, is het dweilen met de kraan open. Ik ben dan ook blij met de drastische maatregelen – het omlaag brengen van de veestapel en de maximumsnelheid - die Johan Remkes de regering adviseert in het rapport ‘Niet alles kan’. Die zijn al heel lang nodig.

‘Ik ben opgegroeid in Emmer-Compascuum, een dorp in een veengebied vlakbij Emmen. Net als op de Veluwe is dat arme grond, waar hele specifieke vegetatie groeit. Mijn vader had een veenbedrijf en als ik naar hem toe fietste, vlogen de fazanten, patrijzen en korhoenders voor mijn wielen weg. Het krioelde er van de vlinders, kikkers, libellen. Overal was leven. Maar kijk je nu in die voedselarme gebieden, dan zie je weinig meer kruipen en vliegen. Af en toe nog een spin of een sprinkhaan, maar geen libellen meer, geen zonnedauw – een vleesetend plantje – en ook geen korhoenders of patrijzen. Dat gaat mij aan het hart.

‘Toen de gemeente Ede aankondigde om de sportvelden die aan de heide liggen te willen bebouwen met starterswoningen, een dorpshuis en luxe villa’s, zijn we het burgerinitiatief Natuurlijk Otterlo gestart. Toen al konden wij voorzien dat de stikstofnormen door de bouw overschreden zouden worden en de heide nog verder achteruit zou gaan.

‘Maar wij snapten natuurlijk ook wel dat woningbouw, en dan met name voor starters, nodig is.

‘We bedachten een alternatief plan en boden dat aan bij de wethouder: als de woningbouw nu aan de andere kant van Otterlo zou komen, dus niet aan het kwetsbare natuurgebied, en de gemeente een kalvermesterij die veel stikstof uitstoot uit zou kopen, dan zouden de huizen als ze klimaatneutraal gebouwd zouden worden ook onder het stikstofplafond blijven.

‘De wethouder legde het plan naast zich neer: ze hadden inmiddels al een nieuw terrein voor sportvelden aangekocht, de woningen aan de heide moesten er toch komen, ook al werden de stikstofnormen ermee overschreden. Nu ligt ook dit bouwproject stil na de uitspraak van de Raad van State.

‘Het kan anders, als je de stikstofproblematiek serieus neemt. Met de uitspraak van de rechter en het rapport van Johan Remkes lijkt dat nu ook door te dringen tot de politiek. Voor gemeenten biedt dat volgens mij juist kansen om zowel in Den Haag als in Europa op zoek te gaan naar subsidies om de veehouderijen uit te kunnen kopen en de natuur in hun gebied te behouden. Dan zal je zien dat niet door ieder bouwproject meteen een streep hoeft. Met maatwerk kun je én bouwen én de natuur behouden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden