opinieop de zeepkist

Op de zeepkist: ‘Ik wil zelf de regie houden om als het moment daar is waardig te kunnen sterven’

Marian Baardwijk (64) uit Gemonde.Beeld Katja Poelwijk

Wie: Marian Baardwijk (64) wil zelf beschikken over haar einde, ook in geval van dementie. Haar vader, twee tantes en een oom kregen de ziekte van Alzheimer.

Het probleem: Een dementerende kan niet meer aangeven of hij of zij echt dood wil, al ligt er een euthanasieverklaring.

De oplossing: Laat niet een arts, maar een vooraf aangewezen naaste bepalen of er sprake is van uitzichtloos lijden.

‘Mijn oudste tante was de eerste binnen het gezin van mijn vader die dement werd. Voor ze alzheimer kreeg, was zij altijd de sterke mater familias geweest, maar al snel was ze een hoopje ellende. Toen mijn ouders haar bezochten in het verpleegtehuis, zeiden ze tegen elkaar: dit willen we nooit. Maar toen het eenmaal zo ver was, en ook bij mijn vader de ziekte van Alzheimer geconstateerd werd, lag er geen wilsverklaring.

‘Gelukkig waren mijn beide ouders net in een verzorgingstehuis gaan wonen. Daar zorgden ze goed voor mijn vader, zodat mijn moeder het lot van zo veel mantelzorgers – zorgen tot het echt niet meer gaat en dan je echtgenoot alsnog naar een verpleegtehuis moeten brengen – bespaard is gebleven. Tot het laatst woonden zij bij elkaar.

‘Dat kon niet voorkomen dat mijn vader in een mensonterende toestand oud werd. Ik hoor soms mensen zeggen dat dementerenden nog een fijn leven kunnen hebben, maar in mijn familie heb ik dat niet kunnen terugvinden. Het was alleen maar tragisch. Mijn vader was altijd enorm actief geweest, nu zat hij alle dagen wezenloos voor zich uit te kijken; zonder enige vorm van herkenning of communicatie. Maar hij had een sterk gestel, ik vond het hartverscheurend om hem alleen nog te zien wachten op het einde. Uiteindelijk stierf hij pas op zijn 86ste.

‘Met zoveel familieleden met alzheimer ga je nadenken over de kans dat het jou ook treft. Ik wil voorbereid zijn. Ik vernieuw geregeld mijn euthanasieverklaring, ben lid van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde en van de Coöperatie Laatste Wil, die pleit voor het ter beschikking stellen van een laatstewilmiddel. Eigenlijk wil ik dat niemand zich bemoeit met mijn beslissing.

‘Ik ben dan ook opgelucht over de uitspraak van de rechter afgelopen woensdag: de verpleeghuisarts die een zwaar demente vrouw euthanasie verleende is niet schuldig aan moord en is erkend in haar zorgvuldig handelen. Ik vind dat een stap in de goede richting, maar ik vind dat er nu nog te veel verantwoordelijkheid en belasting terechtkomt bij de artsen.

In mijn euthanasieverklaring heb ik vastgelegd dat een naaste voor mij kan besluiten als ik niet langer wilsbekwaam ben. In mijn geval zijn dat mijn man en mijn beste vriendin. Zij kennen mij, kunnen beter beoordelen dan een huisarts wanneer ik niet meer verder zou willen leven na bijvoorbeeld een ernstig auto-ongeluk of bij dementie. Maar het allerliefst besluit ik autonoom, op een zelfgekozen moment met een veilig middel zonder daarbij afhankelijk te zijn van een arts en zonder daarbij mijn naasten te belasten. Dat kan nu nog niet.

De wetgeving rond euthanasie is door de uitspraak van afgelopen woensdag verbeterd, maar nog steeds niet compleet. Onduidelijkheid geeft tegenstanders een instrument in handen om het Nederlandse euthanasiebeleid te bekritiseren en het maakt mensen zoals ik onzeker. Want heb ik alles juridisch goed dichtgetimmerd? Ik geniet volop van het leven en ben nauwelijks met de dood bezig, maar ik wil het wel goed regelen. Ik wil zelf de regie houden om als het moment daar is waardig te kunnen sterven.’

Lees meer over recente ontwikkelingen in het euthanasiedebat

Het zorgvuldig verlenen van euthanasie aan een wilsonbekwaam persoon kan, maar niet gemakkelijk
Een schriftelijke wilsverklaring is belangrijk op het moment dat iemand zo ernstig ziek is dat hij niet meer in staat is om zelf het euthanasieverzoek met de dokter te bespreken. Maar wat heb je aan een wilsverklaring, als die blijkbaar zelden wordt uitgevoerd tegen de tijd dat de opsteller wilsonbekwaam is?

Het publieke euthanasiedebat is achterhaald, de burger weet allang wat hij wil
Zelfeuthanasie bij voltooid leven is meer en meer common practice. De politiek moet meebuigen, menen Martijn van Winkelhof en Adjiedj Bakas.

Artsen huiverig na vonnis euthanasie: ‘Wilsverklaring is geen waardebon’
Het eerste vonnis in een euthanasiezaak leidt tot zowel opluchting als huiver. Een schriftelijke wilsverklaring is voldoende voor euthanasie bij dementie, oordeelt de rechter. Artsen vrezen dat hierdoor de druk toeneemt om in te stemmen met levensbeëindiging bij mensen die niet meer aanspreekbaar zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden