CommentaarRaoul du Pré

Op de stoel van de rechter verhindert de Kamer elke vorm van juridisch maatwerk

 Een rechter slaat met een hamer na de uitspraak van een vonnis. ANP XTRA ROOS KOOLE Beeld ANP XTRA
Een rechter slaat met een hamer na de uitspraak van een vonnis. ANP XTRA ROOS KOOLEBeeld ANP XTRA

De Kamer wil beter letten op de uitvoerbaarheid van regels. Bij het taakstrafverbod is dat niet gelukt.

In de VVD - zelfbenoemd tegenstander van regels en bureaucratie - was het jarenlang een vast gebruik: wie in een fractievergadering een voorstel deed dat tot een nieuwe regel leidde, moest er meteen bij vertellen waar dan een andere regel werd geschrapt. Anders ging het niet door.

Het wordt hoog tijd dat de VVD en alle andere fracties dat gebruik in ere herstellen, maar dan als het gaat om uitvoeringskwesties: wie zich vanuit een Kamerzetel tot in detail wil bemoeien met de manier waarop wetten worden uitgevoerd, moet eerst maar eens aantonen dat dat niet leidt tot meer bureaucratie en uitvoeringsproblemen.

Hoe lastig ­Kamerleden dat vinden, blijkt uit de politieke meerderheid die zich nu schaart achter het voorstel om rechters te verbieden taakstraffen op te leggen aan iedereen die zich schuldig maakt aan geweld tegen hulpverleners. Er is dan nog maar één optie: een tijdje achter de tralies.

Nu mag de wetgever uiteraard een opvatting hebben over de gewenste strafmaat in Nederland en daar ook invloed op uitoefenen. Dat gebeurt ook voortdurend. Sinds de vrijwel unanieme politieke verontwaardiging over de straf van de moordenaar van Pim Fortuyn, zijn de maximumstraffen voor vele delicten verhoogd. Met resultaat: er wordt inmiddels aantoonbaar strenger gestraft dan begin deze eeuw. Ook rechters zijn gevoelig voor het maatschappelijk klimaat.

Maar daarbij behielden die rechters nog wel de speelruimte om de omstandigheden te laten meewegen in hun vonnissen, evenals het profiel van de dader, de beweegredenen en de gevolgen van een straf op zijn of haar verdere leven. Nu de politiek zich in toenemende mate bemoeit met de ondergrens van straffen, wordt die speelruimte beperkt. Een taakstrafverbod leidt tot minder maatwerk, soms tot onevenredig zware straffen en tot meer bureaucratie voor gevangenisdirecteuren die te maken krijgen met mensen die ze slechts een paar dagen moeten huisvesten. Bovendien stijgt de kans dat rechters het taakstrafverbod omzeilen door helemaal geen straf te geven. Dan zijn we verder van huis.

Na alle signalen over de problemen die de politiek in de afgelopen jaren veroorzaakte bij de uitvoeringsorganisaties, is de les dus nog niet geleerd. In de Tweede Kamer is het te laat. Die neemt het wetsvoorstel volgende week officieel aan. Daarna is het aan de Eerste Kamer, die altijd zo streng is op de uitvoering, om z’n nut te bewijzen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden