VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Joure

Op de cultuurkermis valt niet te onderhandelen

.Beeld .

Ze restaureerden hun kermisattractie van dertig jaar oud net deze winter en gaven hem toen ook een nieuwe naam. ‘Tropical Trip’ heet voortaan ‘Defender’. Dat vonden ze eigentijds.

'Defender'. Die naam vonden ze 'eigentijds'. Beeld RV

De familie Van der Molen, kermisfamilie sinds 1835. De oudste tak begon zeven generaties geleden als marskramer. Grootvader Dirk Arjaans kocht de eerste echte attractie: een luchtschommel. Daarna een zweefmolen. In die tijd werd alles per trekschuit van dorp naar dorp vervoerd, verder dan Drenthe kwam je nog niet vanuit Friesland.

Nu staat de witte woonwagen van Patrick en Marjolein van der Molen op een bedrijventerrein aan de rand van Joure. Daarnaast, lonkend de Defender: zestien stoeltjes die stijgen en dalen op een rechte rij, voor liefhebbers met ijzeren ingewanden. Ook wel bekend als ‘de bank’.

Feikje tussen woonwagen en DefenderBeeld RV

Dit is hun winterplaats. Ze hadden hier in maart al weg moeten zijn om zeven maanden door het land te reizen, maar mogen dat dus niet. Terwijl de Efteling en andere attractieparken weer open zijn blijven kermissen wegens corona verboden, kermisfamilies worden ‘behandeld als een evenement’ terwijl ze ‘cultuur zijn’.

Om die laatste opvatting wordt wel gelachen, sinds hun protestdemonstratie in Den Haag.

‘Maar wist u dat de Efteling destijds zelf begon met kermisattracties? Met het stoomcaroussel van de kermisfamilie Janvier uit Bergen op Zoom, om precies te zijn?’

Nou dan.

Na de zweefmolen van Dirk Arjaans bracht diens zoon Adam Arjaans de golfbaan in de familie, die rups ging heten, toen ze erachter kwamen dat de golfbaan nog leuker was met een dakje erop, daar kon je onder zoenen.

Feikje is de dochter van Adam Arjaans. Feikje sliep als baby achter het draaiorgel dat de kermismuziek verzorgde. Als het draaiorgel zweeg, werd Feikje wakker. Een vriend van haar vader stond toen nog met een reizende bioscoop op de kermis. Later opende hij bioscoop City Theater in Joure.

‘Is dat geen cultuur soms?’ Nou dan.

Feikje trouwde met Klaas van der Molen, een visserszoon uit Schokland. Zijn vader viste nog op de Zuiderzee, dat kan dus ook niet meer. Samen kregen ze zoon Patrick en dochter Kirsten, die er vandaag niet bij kan zijn.

Patrick werd op de kermis verliefd op Marjolein. Zij is net als Klaas ‘burger’, kind van een laborant. Ze werden verliefd toen Patrick zestien was. Op zijn twintigste woonden ze samen in hun eerste salonwagen.

De rups was toen al vervangen door de Tropical Trip. De familie bezit nu ook een vliegtuigjesdraaimolen voor kleuters, daar staat Kirsten mee. Plus een oliebollenkraam, voor de winters in Joure.

Marjolein en Patrick kregen een zoon: Patrick junior. Die is nu dertien jaar oud, zit op het gymnasium en wil geneeskunde studeren.

V.l.n.r. Klaas, Feikje, Marjolein, Patrick en Patrick junior.Beeld RV

Deze familie doet alles zelf, zij zijn kleine spelers. Er zijn duizend Nederlandse kermisfamilies, met samen vierduizend attracties en nog eens vierduizend werknemers, Polen vaak. Het grootste reizende reuzenrad ter wereld (‘uit Ne-der-land!’) is bijna zeven miljoen euro waard. De restauratie van de Defender plus een nieuwe ‘klimaatvriendelijke’ tweedehands truck kostte deze winter 150 duizend euro. Een rib uit hun lijf maar een veilige investering. Tot die niet meer te dekken bleek met de 4.000 euro compensatie van de overheid plus bijstand.

Maar daar gaat het dus niet om.

De FvD kwam ‘als enige’ voor hen op, ‘zo voelt het’, die diende een (weliswaar met 129 stemmen aangenomen) motie in met het verzoek te ‘onderzoeken’ of de kermissen toch open kunnen voor 1 september, als het seizoen ten einde loopt.

‘Wij horen bij de zomer. Bij  oude dorpsfeesten en tradities als het skûtsjesilen, schuttersfeesten, lapjesdag.’

‘Cultúúr.’

Marjolein en haar schoonvader Klaas, de burgertak. Zij zijn de kermis als cultuurgoed hier het felst aan het verdedigen.

De oplossing lijkt eenvoudig en ook helemaal in lijn met de FvD, zeg ik: zet hekken rond de kermis en doseer dan het aantal bezoekers.

Blijkt dit net het struikelblok. Zíj achter hekken? Dat nooit.

Vroeger noemden mensen hun woonwagens ‘duivelshok’. Over sommige dingen valt dan niet te onderhandelen.

Je hoort veel over discriminatie de laatste tijd, snuift Patrick senior, ‘maar daar zullen wij maar even niet in treden’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden