VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Nijmegen

Op daklozentocht: het nieuwe ethisch verantwoorde cadeautje

Hier verstoppen de daklozen zich in oude graven. Een jongen van de plantsoenendienst staat in Nijmegen te harken op de begraafplaats aan de Daalseweg en ja, hij bevestigt zonder omhaal wat mijn gids Bernard Kregting zegt: hier slapen ze vaak. Kijk maar, wijst Bernard, die zelf dakloos was, deze grafplaten zijn met de jaren losgeraakt en niet moeilijk te verschuiven.

Liever luisteren dan lezen? Hier kun je dit verhaal van de Volkskrant beluisteren. Het is ingesproken en opgenomen door Blendle Audio.

Beneden aan de rivierkade hebben de bankjes nu metalen beugels in het midden, zodat niemand er meer op kan liggen. Verderop ligt de Waalbrug, waar ’s zomers een dakloze jonge vrouw is te vinden met het verstand van een 12-jarige en de bijnaam Penny Rommel.

Wie als dakloze in de binnenstad nog in een hoekje kruipt, loopt het risico dat dronken jongeren ’s nachts lachend over hem heen pissen. Daarom doen de daklozen op de begraafplaats nu hun kleine macabere dans in het donker. Door de kieren van de graven is een bed van bladeren te zien.

Bernard Kregting op een bankje waar je niet op mag liggen.

In tien jaar verdubbelde het aantal daklozen in Nederland naar 39 duizend en volgens het CBS is dat een zeer geflatteerd aantal, ze mochten daar namelijk van het ministerie de daklozen die in de opvang strandden niet meetellen. En de uitgeprocedeerde asielzoekers ook niet. En mensen die wachten op een bed in de ggz al evenmin.

De daklozen geven overlast in grote steden, waar de opvang voor onbehuisden verstopt raakt, nu er nauwelijks betaalbare huurwoningen en budgetten voor begeleiding zijn. Woningcorporaties weigeren onbegeleide daklozen, ze zitten zelf al met een teveel aan verwarde en overlast gevende huurders, sinds de bezuinigingen op de ggz.

Nijmegen kampt sinds vorige zomer zoals meer steden ook met meer bedelaars. De Albert Heijn naast de begraafplaats heeft al een rode lijn voor de deur in het plaveisel gemetseld waar ze achter moeten blijven. Volgens burgemeester Hubert Bruls besteden de bedelaars dat geld allemaal aan drugs, maar Bernard Kregting kent daklozen die 21 euro per dag bij elkaar bedelen: de prijs voor een nacht in een hostel. Burgemeester Bruls heeft ook op raadsvragen gezegd dat de verslaafde bedelende daklozen wel 130 euro per dag binnenhalen, wat zoveel zou zijn als zijn eigen inkomen. Toen ik hem wilde spreken stelde zijn woordvoerder de voorwaarde dat ik niet met hem mocht gaan ‘uitrekenen of dat klopt’. Bruls wil maar zeggen dat ze er hard aan werken, mogelijk komt er een bedelverbod.

Juist om het gesprek over daklozen wat te nuanceren, richtte Bernard Kregting in Nijmegen De Vagebond op, (ex-)daklozen geven daar stadswandelingen over het leven op straat. Tegenwoordig zit de Vagebond-wandeling als cadeautje in ethisch verantwoorde kerstpakketten.

Bedelaars achter de rode streep voor de Albert Heijn a.u.b.

Bernard vertelt over jongeren die in auto’s slapen als gevolg van de kostendelersnorm. GroenLinks in Nijmegen wil het mogelijk maken een dakloze een half jaar in huis te nemen zonder dat dit ten koste gaat van iemands uitkering. Goed plan, maar de burgemeester is bang voor misbruik. We lopen over de chique Oranjesingel. Daar mogen de eigenaren als het aan de burgemeester ligt wel hoge hekken tegen daklozen neerzetten.

Bernard Kregting is een prettig persoon om mee te wandelen, een zeer zachtmoedige man. Zonder verslavingen, integendeel, als ‘recovery coach’ begeleidt hij soms maandenlang managers en artiesten die van de drank en drugs af moeten blijven. Bernard werd in 2003 anderhalf jaar dakloos na zijn echtscheiding. Wist niets over opvang, kocht een tent bij Nijmeegs Jopie, legerdump sinds 1953, en zette die verdekt op in de Ooijpolder naast de oude stad. Ieder weekend haalde hij zijn twee kinderen op om naar de speeltuin te gaan. Iedere dag belde hij de opvang en woningbouwverenigingen of er al woonruimte was. Na een jaar bellen kreeg hij voor zes maanden een kamer in de crisisopvang, in een prettig pand waar zijn kinderen ook konden komen. Na dat half jaar was er een huurhuisje voor hem in Lent, waar zijn kinderen uiteindelijk bij hem zijn ingetrokken.

Graf om in te slapen, het past net.

Vergeleken met de situatie nu kreeg Bernard zijn woning met ongekende snelheid. ‘Mensen zoals ik krijgen nu helemaal geen hulp meer.’

Hulpverleners gebruiken nu een ‘zelfredzaamsheids-matrix’. Gezonde daklozen zoals Bernard redden zich maar op eigen kracht. Zij bedelen niet, maar staan wel buiten. Stilletjes, en met steeds meer.

Als je al niet verward was is het dan dus wel heel moeilijk om niet verward te wórden van dakloos zijn, zei Bernard: ‘Als je dakloos bent praat niemand met je. Na een maand of zeven ga je vanzelf stemmen horen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden