Opinie Commentaar

Ook ‘sterke leiders’ betalen een prijs als ze bepaalde grenzen overschrijden

Westerse landen kunnen vrijheid elders niet afdwingen, maar ze moeten hun eigen kernwaarden ook niet wegmoffelen

Een portret van de Saoedisch kroonprins in Riyad. Beeld AFP

Wat is het toch met die sterke leiders die zo aan nationale soevereiniteit hechten dat ze er steeds minder voor terugdeinzen de soevereiniteit van andere landen te schenden? En dan hebben we het niet eens over Russische annexatie van de Krim of de sluipende toe-eigening door China van de Zuid-Chinese Zee – maar over de lange arm van de sterke staat tegen landgenoten in den vreemde.

Aanwijzingen stapelen zich op dat Jamal Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanbul werd vermoord en in stukjes gehakt. Kort daarvoor was er de saga van de Chinese Interpoltopman die plots verdween en later bleek te zijn ontvoerd door zijn eigen autoriteiten. En dan was er nog de Russische moord­poging op de dubbelspion Skripal – op Brits grond­gebied en met Britse slachtoffers.

Ondemocratische staten lijken zich steeds minder in te spannen zelfs maar de schijn op te houden van eerbied voor internationale spelregels. Mogelijk is de Saoedische brutaliteit mede uitgelokt door de ­morele zelfontwapening van Amerika’s president ­Donald Trump. Deze gaat verder dan fascinatie voor sterke mannen: de moraal zelf verdwijnt hier uit het buitenlands beleid.

Dat oogt ‘modern’ en ‘realistisch’ in deze wereld, maar zo simpel ligt het niet. Ja, buitenlands beleid waarin hoogdravende intenties leidend zijn kan tot grote ongelukken leiden (denk aan Srebrenica, of de interventie in Libië). Dus meer realisme is welkom. Maar de kern van onze democratieën is respect voor ­individuele vrijheid en politieke pluriformiteit. Landen kunnen deze elders niet afdwingen, maar ze moeten deze kernwaarden ook niet wegmoffelen. Dat oogt als gebrek aan zelfrespect en zwakte – iets waar vriend én vijand slechts minachting voor zullen hebben.

De zaak-Khashoggi herinnert aan de kracht van die morele waarden. Trumps aanvankelijke reactie was potsierlijk, nu heeft hij het ook over mogelijk ‘zware’ gevolgen. Natuurlijk is de tijdelijke boycot van Riyad door westerse bedrijven en politici evenmin vrij van hypocrisie. Money talks, bullshit walks. Maar de internationale afschuw sorteert wel degelijk effect. Rusland heeft zich met de Skripal-affaire in eigen voet geschoten. Hetzelfde geldt voor het offensief van de Saoedische kroonprins om zijn imago op te vijzelen. Dat heeft nu de charme van een ronkende kettingzaag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden