CommentaarTweede Wereldoorlog

Ook na 74 jaar is de Tweede Wereldoorlog nog lang niet ‘met pensioen’

De NS houdt de jaarlijkse herdenking bij het Monument voor Gevallen Spoorwegpersoneel.Beeld ANP

Bijna 25 jaar geleden, in 1995, zou de bevrijding van vijftig jaar daarvoor voor het laatst groots worden gevierd. Er werden weer veteranen uit verre windstreken overgevlogen die nog één keer een triomftocht door Nederland maakten in oude legervoertuigen, maar daarna zou het echt voorbij zijn met het grote herdenken. Die verwachting werd vijftien jaar daarna, toen de bevrijding ‘met pensioen’ ging, opnieuw uitgesproken. Als ‘de mensen die het konden navertellen’ er niet meer zouden zijn, zou de Tweede Wereldoorlog spoedig voltooid verleden tijd worden.

Maar sindsdien zijn nog talrijke oorlogsmonumenten onthuld. En elk jaar rond deze tijd laaien – te midden van nieuwe boeken met nieuwe gezichtspunten – discussies op over de vraag wat, wie en hoe moet worden herdacht: moet de nadruk blijven liggen op de slachtoffers, met name de Joden onder hen, of moet de thematiek van de bevrijding worden verbreed tot hedendaagse conflicten en nieuwe slachtoffer­groepen?

Zo werd de beoogde wandeltocht vanuit het voormalige Kamp Westerbork tijdens de Nacht van de Vluchteling (op 15 juni) afgeblazen nadat de initiatiefnemers waren bedreigd: zij zouden het lot van hedendaagse vluchtelingen hebben willen vergelijken met dat van de Joden in de jaren dertig en veertig van de ­vorige eeuw.

Verder was er deze week gedoe over de vraag of bij het aanstaande bevrijdingsconcert in Winterswijk, waarvoor ook Duitsers zijn uitgenodigd, het Wilhelmus zou moeten worden gespeeld. Er was een onthulling over koningin Wilhelmina die zaken met de nazi’s zou hebben willen doen om de in Oostenrijk geïnterneerde koninklijke familie van België vrij te krijgen.

En Ad van Liempt onthulde dat het OM in Duitsland ­zeventien jaar lang vergeefs heeft geprobeerd om ­Albert Gemmeker, de commandant van Westerbork wiens biografie hij heeft geschreven, voor de rechter te krijgen.

Bij de nadering van de 75ste verjaardag van de bevrijding zal de belangstelling voor de oorlog zeker niet afnemen. Dagboeken en andere egodocumenten winnen aan belang naarmate er minder ooggetuigen zijn. En anders zijn er wel kinderen en kleinkinderen van ooggetuigen die hun aandeel in de historiografie opeisen. De relevantie van de oorlog hoeft niet te worden aangetoond. Ze ligt in de oorlog zelf besloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden