Ook Mozart was van subsidies afhankelijk

Slechte zet dus van Bosma om ons het genie met de blonde pruik als voorbeeld voor te houden.

Aan het begin van een betoog waarin Martin Bosma onlangs in de Tweede Kamer uitlegde dat zijn partij, de PVV, tegen alle kunstsubsidies is, citeerde hij ‘een kunstenaar’. Het ging om de componist Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) die schreef: ‘Geloof me, mijn enige doel is zoveel mogelijk geld verdienen.’ Het NOS-Journaal trapte erin en beweerde dat Mozart ‘het ook zonder subsidie deed’.

Bosma heeft het citaat opgepikt uit het door hem aangeprezen boek In Praise of Commercial Culture. Blijkbaar wil Bosma met zijn citaat huidige kunstenaars een spiegel voorhouden: de grootste componist aller tijden was een zakenman die het zonder subsidie deed.

Het citaat komt uit een brief die Mozart begin april 1781 schreef aan zijn vader en wordt gevolgd door de woorden: ‘want dat is na je gezondheid het beste dat je hebben kunt.’ Mozart was vaak ziek, en hij had altijd geld te kort, vandaar deze verzuchting. Hoewel Mozart van 1781 tot 1787 geen vaste aanstelling had, was hij zijn leven lang wel degelijk afhankelijk van wat wij subsidie zouden noemen.

Autoriteiten
Een groot deel van zijn werken schreef hij in opdracht van kerkelijke of wereldlijke autoriteiten.Veel van de opera’s die hij componeerde, werden opgevoerd in voor iedereen toegankelijke hoftheaters die tot het nut van het algemeen werden gefinancierd door de staat. Twee maanden voor Mozart de brief aan zijn vader schreef waaruit Bosma citeert, componeerde Mozart bijvoorbeeld de opera Idomeneo voor het Residenz Theater in München. De opdracht kwam van de keurvorst Karl Theodor, die Mozart in staat stelde om vier maanden aan de opera te werken, waarvan drie in München, met zangers en orkest.

Karl Theodor plunderde als geen ander de staatskas om de kunsten en de wetenschappen te laten floreren. Zo stichtte hij diverse academies en onderhield hij het grootste en beste orkest van de wereld, dat onder leiding van de componist Johann Stamitz een vernieuwende impuls aan de Europese muziek gaf. Hij richtte een theater op dat was gericht op Duitstalig toneelrepertoire, waar onder andere een werk van een toen onbekende talentvolle jongeman zijn première beleefde: Die Räuber van Schiller. Daarnaast onderhield Karl Theodor schilders, beeldhouwers en andere kunstenaars. Overigens was deze Karl Theodor, bij wie Mozart meer dan eens zijn hand ophield, weinig populair onder de hardwerkende pacht- en belastingbetalers in Beieren. Slechte zet dus van Bosma om ons het genie met de blonde pruik als voorbeeld voor te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden