Column Joost Zaat

Ook in privéklinieken bestaan wonderdokters niet

Vroeger lag mijn postvakje achter de balie elke dag vol. De post over patiënten komt tegenwoordig elektronisch binnen, dus liggen er nu alleen wat faxen van de apotheek en verzoeken om inlichtingen door schadeafhandelaars. Daartussen vallen kleurige folders van nieuwe privéklinieken vanzelf op. Hup, weg ermee en ik vergat zo’n kliniek subiet. Van de week had ik er weer een. Fleurig drukwerk vol beloften over superzorg waarbij specialisten echt naar patiënten luisteren en gebruikmaken van de nieuwste technieken. Hopelijk luisteren alle specialisten naar patiënten (quod non), dus daar heb ik niet weer een nieuwe aanbieder voor nodig, maar die nieuwste technieken intrigeerden. Omdat ik net een patiënt met een ingewikkeld pijnprobleem had gezien, keek ik nu wel. Wat doen ze dan en hoeveel bewijs zou ervoor zijn?

Dus even naar de website: gewone en goed bewezen behandelingen en een enkele nieuwe. Maar voor zere schouders staat er bijvoorbeeld nog een operatie op waarvan het nut al sinds 1993 ter discussie staat en die onlangs in de BMJ werd ontraden. De richtlijn van de Nederlandse orthopeden beval die ingreep al langer niet meer aan. Voor een slijmbeursprobleem in je heup staat er dat ze een heel nieuwe operatie kunnen doen die weliswaar nog niet bewezen is, maar waarover 90 tot 95 procent van de patiënten tevreden was. Ik kon geen enkel onderzoek vinden waarbij de operatie is vergeleken met niks doen of injecties.

Niet-nuttige ingrepen zijn niet het exclusieve domein van privéklinieken. Die zinloze schouderoperatie staat ook op websites van gewone ziekenhuizen en die heupoperatie doen ze elders in het land ook. De verleiding om nieuwe dingen te doen is onbeheersbaar groot: een ziekenhuis in mijn buurt liet in het plaatselijke sufferdje schrijven dat bepaalde klemmetjes die de prostaat een beetje samendrukken oude mannen beter doen plassen. Ook daarvoor is geen hard bewijs. Specialisten zijn onverbeterlijke optimisten.

Hoeveel klinieken er zijn die zelf patiënten een rekening sturen is niet precies bekend, maar er zijn 140 zelfstandige behandelcentra (zbc) met meer dan 350 locaties aangesloten bij de branchevereniging. Die centra hebben contracten met verzekeraars. Het aantal patiënten bij die zbc’s neemt elk jaar toe. In 2018 verzorgden ze 12 procent van alle medisch-specialistische zorg en dat deden ze behoorlijk goedkoop: 4 procent van de kosten van die zorg. Dat kan ook omdat dure patiënten die een heleboel problemen tegelijk hebben daar vrijwel nooit worden behandeld en er veel minder dikke stroop door managementlagen is. Maar ondanks goede bedoelingen loert het gevaar van overbehandeling, omdat geld in de zorg voornamelijk binnenkomt met ingrijpen en niet met afwachten. Hoe vaak de klinieken ‘nee’ verkopen kon de branchewoordvoerder me niet vertellen. Toegegeven: dat weten we ook niet van ‘gewone ziekenhuizen’.

Ik heb niets tegen specialisten die hun heil buiten ziekenhuismuren zoeken. Alleen, buiten die muren kunnen ze net zo min toveren als daarbinnen. Iets gezonder pessimisme zou ik fijn vinden, want dan komen patiënten minder vaak met adressen van wonderdokters. Hun folders blijf ik weggooien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.