column Merlijn Kerkhof

Ook in de wereld van klassieke muziek komt misbruik voor

Een kwartier duurde de staande ovatie voor de cast van Luisa Miller afgelopen zaterdag tijdens de Salzburger Festspiele. Op een filmpje is te zien hoe het applaus en gejoel aanzwellen als de vader van Luisa – althans, de bariton (vroeger tenor) die de rol in Verdi’s opera vertolkt – uit de coulissen komt. ‘Brááávóó Plácido!’, klinkt het. Plácido Domingo (78), in rok, neemt een viertal boeketten aan, alle nog in het cellofaan. Hij legt zijn rechterhand-met-boeket op zijn borst, heeft een geëmotioneerde blik en buigt.

Wie het applaus hoort, zou niet vermoeden dat het is bestemd voor een man die net door negen vrouwen is beschuldigd van seksueel wangedrag. Domingo, met afstand ’s werelds beroemdste levende operazanger, zou zangeressen operarollen in het vooruitzicht hebben gesteld in ruil voor seks. Hij zou handtastelijk zijn geweest, hij zou vrouwen langdurig hebben lastiggevallen.

Dat onthulde AP halverwege augustus. Donderdag kwam het persbureau met een vervolgverhaal. Nog eens elf vrouwen beschuldigen Domingo van misdragingen in de seksuele sfeer. AP voert ook een vrouw op, Melinda McLain, die in de jaren tachtig als productiecoördinator werkte bij de Los Angeles Opera. Zij vertelde dat de opera de roosters zo maakte dat Domingo nooit alleen zou zijn met jonge zangeressen, zelfs als hij er specifiek om vroeg.

In de klassiekemuziekwereld wil het er nog niet zo in dat Domingo misschien wel eens, of meer dan eens, te ver kan zijn gegaan. De ene na de andere operaster schaarde zich met een selfie op sociale media achter Domingo. Bij het publiek heerst scepsis – die vrouwen waren toch bijna allemaal anoniem, waarom komen ze er nu mee? – of bot ongeloof. We zagen het ook bij andere #MeToo-gevallen in de klassieke muziek. Dirigent Pieter-Jan Leusink kon na beschuldigingen van seksueel ongepast gedrag gewoon een Concertgebouw blijven uitverkopen, Daniele Gatti leek na zijn ontslag als chef van het Concertgebouworkest meer fans te hebben dan ooit.

Waarom is het zo moeilijk om te geloven dat Domingo, Gatti, Leusink et al over de schreef zijn gegaan? Ze houden zich bezig met muziek die we vereren, die we als heilig beschouwen. Wie Bach uitvoert, verkondigt als het ware het woord van God, en wie de titelrol van Verdi’s Otello zingt zoals Domingo deed, is het zelf. Waar in de rock-’n-roll living on the edge de norm is, verwachten we bij de uitvoerders van die verheven muziek een verheven levensstijl. Je kunt je bovendien afvragen wat het met iemand doet als hij zo aanbeden wordt.

Domingo, Gatti en Leusink spelen of zingen weliswaar de mooiste muziek (op verschillende niveaus), de wereld erachter is niet altijd zo mooi. De wereld van de klassieke muziek is er een van the winner takes it all: tegenover een sterviolist of tenor die duizenden euro’s op een avond verdient, staan er honderden die amper rondkomen. Jonge operazangers reizen van de ene naar de andere auditie om een rol te krijgen. Succes is schaars en wie het wil maken, is afhankelijk van impresario’s en dirigenten: de omstandigheden waarin misbruik kan ontstaan, zijn er.

 Het publiek ziet alleen die mooie productie, hoort alleen die fenomenale zang. En heeft geen idee hoeveel (on)menselijks er soms aan vooraf is gegaan.

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Rutger Pontzen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, ­muziek, theater of beeldende kunst. Deze week: Merlijn Kerkhof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden