Verslaggeverscolumn Toine Heijmans

Ook een politicus van plastic moet een paljas zijn

Naar Den Haag om Rob Jetten aan het werk te zien, de nieuwste leider van het land. Tien dagen bezig als steunpilaar van dit kabinet en nog steeds een enigma. Hij is van rubber, zeggen ze, hij is de ideale action man: je kunt ’m overal neerzetten in elke positie en hij blijft hetzelfde kijken, de emoties keurig opgeborgen in het maliënkolder van de manager.

Eens zien of dat klopt.

Rob Jetten. Beeld Twitter

Rob Jetten is te gast bij de businessclub van D66. Een businessclub is vast een vermomde lobbyclub, zeg ik tegen de joyeuze, afzwaaiende voorzitter Stef Kranendijk, maar dat ziet hij anders. ‘De politici die hier komen, kunnen ons advies natuurlijk ook niks vinden.’

Het is een prachtmoment. Rob Jetten komt recht uit z’n eerste coalitievergadering gelopen, waarin besloten is 1,9 miljard euro aan het bedrijfsleven te doneren omdat ze het, nou ja, daar nodig hebben. Kun je mee aankomen bij een businessclub. Alleen al om die reden gaat zijn entree gepaard met een geweldige glimlach. Al kan hij uiteraard ook hier ‘niet alles verklappen’ – hogere politiek is dingen goed versluieren, zelfs in eigen kring. 

Rob Jetten. Beeld Ariejan Korteweg

De businessclub is bijeen in galerie Pulchri en het is er heerlijk D66. Een atmosfeer van goede gesprekken, geanimeerd en op niveau. Bij D66 dragen ze werkelijk de mooiste jasjes en perfect getrimde baarden, er zijn rendang- en garnalenkroketjes en alleen maar slimme mensen, het gaat er over ‘Kajsa’, ‘Rogier’ en ‘Stientje’ en de toekomst is groen en glorieus.

Dit beschrijven lijkt een bijzaak maar is het niet. Rob is net zo strak en professioneel opgelijnd als zijn partij. ‘D66 is een subcultuurtje geworden’, zeg ik tegen iemand van zijn generatie. ‘Ja, dat klopt.’

Thema van de bijeenkomst is het klimaat. Ook dat is, naast het bedrijfsleven, helemaal Robs issue. Topvrouw Ingrid Thijssen van Alliander, de nieuwe voorzitter van de businessclub, vertelt vurig dat ze zichzelf deze zomer aan Harvard liet bijscholen inzake het klimaat en schrok van wat ons te wachten staat. ‘Gedeprimeerd kwam ik daar wel vandaan: grote delen van de aarde gaan onleefbaar worden.’ Er is een ‘militaire operatie’ nodig voor de omwenteling in Nederland, plus politici met ‘een rechte rug’.

Daar staat het rotsvaste optimisme van Rob Jetten tegenover, die dingen zegt als: ‘het klimaatakkoord is een uitdaging’ en ‘kaderstellend’. 

Rob Jetten. Beeld ANP

De rest van zijn woorden ben ik alweer vergeten. 

Robs formuleren is fenomenaal: hij is in staat zinnen te maken als regenbogen. Tussendoor kijkt hij naar boven, een denkmoment, walst het water in zijn wijnglas en spoedt zich naar een nieuwe pointe, zonder ook maar één keer het stopwoord ‘eh’ te gebruiken. Dat is slechts weinigen gegeven. 

Het nadeel van regenbogen is wel dat ze snel oplossen in de lucht.

Alle politici tegenwoordig zijn van rubber, ook aan de overkant van de ideologische rivier. Bevlogenheid is gevaarlijk, elke uitglijder een mediabom, jonge generatie of niet. Jesse Klaver had een ‘beeldvoerder’ in zijn entourage,  en huurt schrijvers in (‘de beste schrijvers’) om zijn bezoekjes aan bedrijfskantines cachet te geven. Lodewijk Asscher hoorde ik ergens op de radio een vraag afweren met het mantra dat hij niet over het onderwerp gaat, maar de ‘woordvoerder van de fractie’. Alsof de partijleider zelf geen mening heeft.

Rob Jetten. Beeld ANP

Politieke partijen willen een merk zijn, schreef Tom-Jan Meeus laatst terecht in de NRC, en Martin Sommer was helder over D66: ze zijn er zo slim en verstandig dat ze vergeten de anderen mee te nemen. Ze begrijpen, kort door de bocht, vooral hun eigen wereld en de managerstaal die daarbij hoort, en zien niet wat voor afstand ze daarmee scheppen.

Alexander Pechtold was ook slim, maar danste wel moeiteloos de Macarena op televisie. Want een politicus die wil slagen moet ook een paljas zijn. De Macarena zie ik Rob Jetten niet dansen. Misschien zie ik het verkeerd. Maar over een halfjaar zijn de verkiezingen en dan heeft hij niet genoeg meer aan een woord als ‘kaderstellend’. Dat lijkt me een probleem.

Rob Jetten. Beeld Freek van den Bergh

Toch is iedereen van de businessclub tevreden, Stef Kranendijk zelfs laaiend enthousiast. ‘Brilliant!’, zegt hij en wat betreft Robs rubberen imago: ‘who cares?’ Rob Jetten is ‘gewoon een hele goeie gast’, hoor ik bij zijn generatiegenoten, die vertellen dat Rob uitstekend ligt bij ‘de achterban’. Elke nieuwe fractievoorzitter moet even door de mangel van de media, dat is een soort ontgroening, zo zien ze de kritiek op zijn opereren ‘en daarna komt het helemaal goed’.

En daarna vragen ze wat ik van Rob Jetten vind.

Ik zie een elektrisch aangedreven wagen voor me, een Tesla model S. Komt geruisloos aangereden met z’n mooie lijnen, iedereen kijkt er even naar, er is werkelijk niets op aan te merken, hightech klimaatneutraal en alles, prima zo, en dan rijdt hij weer geruisloos weg.

Rob Jetten. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.