Opinie

Ook een leven met dementie is waardevol

Euthanasie voor mensen die dement zijn en hun wil niet meer kenbaar kunnen maken, dat wringt.

Beeld anp

Euthanasie bij dementie. Dat wringt. Zo veel is wel duidelijk uit de discussie die ontstond nadat de KNMG en het ministerie een nieuwe handreiking over het schriftelijke euthanasieverzoek publiceerde. Familie dringt aan op euthanasie, want zo heeft paps of mams het gewild.

Het staat zelfs op papier, in een schriftelijke wilsverklaring. Maar de arts ziet zich geconfronteerd met iemand met wie hij niet kán praten over de dood. Wel ziet hij een mens in aftakeling. Pijn, angst en onrust horen bij het ziektebeeld van dementie. Voor de persoon in kwestie is dat naar, maar niet minder is het een kwelling voor de familie die met lede ogen moet toezien hoe hun geliefde ouder langzaam uit het leven verdwijnt.

Voor deze situaties geldt de nieuwe handreiking over het schriftelijke euthanasieverzoek. Artsen kunnen in uitzonderlijke situaties van gevorderde dementie euthanasie toedienen, ook als communicatie in woord of gebaar niet meer mogelijk is. Dit zou een teken van beschaving zijn, zo stellen voorstanders, want we laten het toch niet gebeuren dat ouderen in mensonterende situaties terecht komen? Dan liever een voortijdige dood, zodat we het ergste niet hoeven mee te maken. Een vroege dood voor mensen, ook als zij hun wil niet meer kenbaar kunnen maken. Dat wringt.

Verbazingwekkend

Dat juist de KNMG heeft ingestemd met de handreiking is verbazingwekkend. Nu al ervaart tweederde van de artsen druk bij het uitvoeren van euthanasie, blijkt uit onderzoek van diezelfde KNMG. Druk vanuit de familie om de laatste wil van vader of moeder in te willigen, zal alleen maar toenemen. Druk gevoed door een samenleving die steeds meer moeite heeft met pijn, lijden en aftakeling. In een samenleving waar autonomie en zelfbeschikking voorop staan, zijn kwaliteit van leven en waardigheid begrippen die aan steeds hogere standaarden moeten voldoen. Een gevaarlijke combinatie.

De KNMG haastte zich te verduidelijken dat bij euthanasie voor mensen met dementie aan randvoorwaarden voldaan moet worden: er moet een schriftelijke wilsverklaring zijn waarover meermalen met de arts is gesproken, er moet sprake zijn van lijden in de vorm van pijn, onrust of angst. Maar hoe is de ondraaglijkheid van lijden te beoordelen als een arts het 'gewone' gesprek niet meer kan voeren om dit na te gaan? Hoe voorkomen we dat het lijden van nabestaanden of het ongemak in onze samenleving leidend wordt bij het uitvoeren van euthanasie? Deze vraag is niet theoretisch gezien de reactie van de NVVE: zij willen dat euthanasie ook wordt toegepast als geen sprake is van zichtbaar lijden. Dat wringt aan alle kanten.

Dementie is een verschrikkelijke ziekte, waarvoor nog geen medicijn voorhanden is. Het leven met deze ziekte verhoudt zich moeizaam tot kwaliteit van leven als we alleen maar redeneren vanuit waarden als autonomie, onafhankelijkheid en zelfbeschikking. De zorg voor mensen met dementie appelleert aan andere, sociale waarden in onze samenleving. Om daarvoor opnieuw ruimte te geven is een andere kijk op ouderdom, lijden en ook dementie nodig.

Ouderdom

Aftakeling, hoe moeilijk ook, hoort bij het leven in ouderdom. Laten we onze vaders en moeders de waardering en zorg geven die desondanks het leven kwaliteit geven. Daarom verdienen mantelzorgers volop onze ondersteuning. Daarom hebben we meer casemanagers dementie nodig om ouderen en hun familie door het hele ziekteproces te begeleiden.

Daarom is het nodig om te investeren in plaats van te bezuinigen op de verpleeghuiszorg. Maar laten we vooral uitspreken tegenover onze ouderen dat ook een leven met dementie een waardevol leven is. Het tegenovergestelde hiervan is het toestaan van euthanasie bij mensen die niet lijden of waarvoor de zorg verbeterd kan worden.

En dat wringt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.