CommentaarSander van Walsum

Ook de nieuwe canon zal zijn eigen tegenspraak oproepen

Beeld ANP

De Canon van Nederland heeft zijn nut bewezen als aanjager van discussies over het verleden.

Ook de nieuwe Canon van Nederland, die maandag werd gepresenteerd door historicus James Kennedy, zal onderdeel worden van de geschiedschrijving. Toekomstige historici zullen zich afvragen welke maatschappelijke ontwikkelingen ertoe hebben geleid dat tien van de vijftig ‘vensters’ – themablokken – zijn vernieuwd. Waarom Willem Drees, als gezicht van een van die vensters, plaats moest maken voor Marga Klompé – ’s lands eerste vrouwelijke minister. En waarom het venster ‘Strijd tegen racisme en kolonialisme’, belichaamd door de Surinaamse verzetsstrijder Anton de Kom, deel uitmaakt van de canon van 2020 en niet van de canon van 2006.

Ook de nieuwe canon zal over enige tijd op punten weer als gedateerd worden ervaren, en ook de nieuwe canon zal zijn eigen tegenspraak oproepen. Sterker: dat doet hij nu al. Want de huidige canon kan, net zo min als vorige en toekomstige versies, aanspraak maken op volledigheid en al helemaal niet op onaantastbaarheid. Aan zijn betekenis doet dit geen afbreuk. Integendeel. Sinds zijn ontstaan in 2006 heeft de canon gediend als aanjager van discussies over het verleden en over de kennis die Nederlanders daarvan zouden moeten hebben. De canon is een adequaat antwoord gebleken op de bezorgdheid die historici zo’n twintig jaar geleden uitten over de desinteresse van Nederlanders in hun geschiedenis.

In hun streven naar een canon die meer recht doet aan vrouwen, heeft de door Kennedy geleide commissie enkele kunstgrepen moeten toepassen. Zo is de reële historische betekenis van Maria van Bourgondië bij lange na niet zo groot als die van haar kleinzoon Karel V – die als icoon van een venster voor haar heeft moeten wijken. Maar deze vernieuwing laat ook zien dat zelfs het verre verleden niet is gestold, en dat hedendaagse inzichten kunnen leiden tot herwaardering voor vergeten hoofdrolspelers.

De aanvankelijke vrees dat de canon een historische witwasoperatie zou worden, is noch in 2006, noch in 2020 bewaarheid. Helden – voor zover die er nog zijn – worden door schurken geflankeerd. Zwarte en witte bladzijden houden elkaar in evenwicht – naar hedendaagse maatstaven althans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden