Commentaar Verhoging Staatsschuld

Ooit komt er een eind aan negatieve rente, misschien wel al heel snel

De staatsschuld verhogen om miljarden in de economie te pompen kan alleen onder een strikte voorwaarde.

Minister van Financiën Wopke Hoekstra. Beeld AFP

De coalitie overweegt om de staatsschuld met enkele tientallen miljarden te laten oplopen en met dat extra geld de economie te stimuleren.

Nu is een uitgelezen moment, vinden VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, omdat Nederland niet alleen geen rente hoeft te betalen over staatsleningen, maar zelfs geld toe krijgt als het leent.

Een politieke meerderheid en de meeste economen lijkt dit een goed idee. Voor hen is het een calvinistisch anachronisme dat schulden maken slecht is en schuld aflossen goed. Een land dat in tijden van ­negatieve rente zijn schuld aflost, is zo bezien een dief van de eigen portemonnee. Maar ook een lening met gunstige voorwaarden moet worden terugbetaald.

Openbaar vervoer, wetenschap en onderwijs, daar kan de overheid extra geld in steken, al was het alleen maar omdat de markt dat niet of nauwelijks doet. Maar sinds naar buiten kwam dat minister van Financiën Wopke Hoekstra broedt op manieren om de negatieve rente ten eigen voordele aan te wenden, zijn de meest uiteenlopende bestemmingen voor de te lenen miljarden geopperd. Van een Schiphol op Zee, hogere lerarensalarissen en nog betere gezondheidszorg tot verhoging van de AOW en belastingverlaging voor iedereen.

Extra miljarden kunnen dan makkelijk voorhanden zijn, ze in consensus besteden is met de versnipperde politieke verhoudingen een stuk lastiger. Dat bleek toen er na jaren van bezuinigingen 5 miljard kon worden teruggegeven in 2016. Hoe, daar kwamen de politieke partijen na veel strijd pas uit toen de miljarden naar aflossing van de staatsschuld dreigden te gaan in plaats van naar de belastingbetaler.

Indien Den Haag erin slaagt het eens te worden over een bestemming, dan moet de voorwaarde zijn dat dit een eenmalige investering is, die niet aan de markt kan worden overgelaten en die de economie nog decennia aanjaagt. Infrastructuur en duurzaamheid zijn thema’s die het eerst opkomen.

Tussen 1995 en 2011 ging de Groningse gasopbrengst naar een fonds waaruit de Betuweroute en de Hogesnelheidslijn zijn betaald. De gedachte achter die twee bestemmingen gaat nu ook op: doe alleen eenmalige uitgaven van de opbrengst van iets dat eindig is. Zoals ooit het gas op zal zijn, komt er immers ook ooit een eind aan de negatieve rente, misschien al heel snel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden