Column Bert Wagendorp

Onze politici hebben het druk met flauwekulvoorstellen, terwijl de vraag rijst: welk land willen we in de toekomst zijn?

Er komt een onderzoek naar de bevolkingsgroei en de consequenties daarvan. VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff had daarvoor, nadat hij een kopje thee had gedronken met migratiedeskundige Paul Scheffer, het liefst een staatscommissie in het leven geroepen, en dat vonden Buma (CDA), Pechtold (D66) en Asscher (PvdA) ook een goed idee. Maar premier Rutte zei gisteren tijdens de Algemene Beschouwingen dat hij eerst maar eens het Centraal Planbureau en het Centraal Bureau voor Statistiek aan het werk wil zetten.

Omdat de bevolkingsgroei op dit moment wordt veroorzaakt door immigratie, zullen CBS en CPB dat onderwerp als uitgangspunt nemen. Bij elk migratie-overschot, liet Scheffer in juni zien in de door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid gepubliceerde bundel Regie over migratie: Naar een strategische agenda, hoort een bijbehorende groei van de bevolking. ‘We hebben een keuze’, schreef Scheffer. Jan Latten, voormalig hoofd demografie van het CBS, verbaasde zich er in juni in Trouw al over dat we in Nederland wel nadenken over de gewenste CO2-uitstoot, maar dat we rond de bevolkingsgroei een laissez-faire-beleid voeren. ‘Den Haag lijkt geen urgentie te voelen om na te denken over bevolkingspolitiek’, herhaalde hij vorige week nog eens in Elsevier.

Nou, dat wás dus zo, want opeens is het onderwerp hot. Je kunt je erover verbazen dat de politiek bevolkingsgroei en de consequenties daarvan lang links heeft laten liggen  behalve dan Wilders en Baudet, die chaos en ondergang prediken als het zo doorgaat. Maar dat verklaart juist de terughoudendheid van de gematigde partijen; immigratiebeleid wordt snel in verband gebracht met eng nationalisme, gesloten grenzen, deportatie, islambashen en ‘Minder!-gebrul.

Bovendien hebben onze politici het eigenlijk te druk met twitteren, kutfilmpjes op de social media zetten, flauwekulvoorstellen bedenken, moddergooien, soundbites componeren en andere kansloze activiteiten die alleen bij een enkele Haagse journalist nog op enthousiasme kunnen rekenen.

Misschien kwam het door alle toestanden rond Howick en Lili dat er nu opeens aandacht voor het onderwerp is; het is niet altijd duidelijk wat de Haagse politiek precies triggert. Bovendien kan niemand zich een buil vallen aan een onderzoek, het echte werk begint pas nadat CBS en CPB een rapport hebben uitgebracht.

Het eerste probleem waarmee de staatsbureaus moeten afrekenen is de toekomst. Die heeft de akelige neiging zich niet aan scenario’s en voorspellingen te houden. Sommen die nu perfect lijken te kloppen, kunnen over twintig jaar volkomen absurd blijken. We hebben geen idee hoe de wereld er volgend jaar uitziet, laat staan over twintig, veertig of tachtig jaar.

Het tweede, even complexe probleem , vormt de vraag welk land we in de toekomst willen zijn en wat het maximum aantal inwoners is dat daarbij past, met behoud van verworvenheden als sociale zekerheid, zorg, woningen, een leefbaar milieu, toponderwijs, goeie infrastructuur, energievoorziening en enige sociale samenhang. Sybrand Buma zei dat onderzoek daarnaar ‘zo apolitiek mogelijk’ moet zijn en ‘uit de sfeer van rechts of links’ moet blijven. Dat kan, met koele cijferaars. Maar zodra die hun bevindingen naar het parlement brengen, barst de hel daar ongetwijfeld los en zal iedereen er naar hartelust in gaan grasduinen om de eigen dogma’s bevestigd te zien. Ideeën over bevolkingsgroei, en daarmee over immigratie en integratie, zijn nog een stuk politieker en links-rechts-gevoeliger dan de dividendbelasting.

Dat wil allemaal niet zeggen dat het niet moet gebeuren en dat we de boel maar op zijn beloop moeten laten. Paul Scheffer heeft gelijk met zijn constatering dat juist het ontbreken van visie en sturend beleid populisme, angstzaaien en hysterisch geschreeuw in de kaart speelt: ‘Regie helpt bij integratie en acceptatie.’

Mark Rutte krijgt uitslag van alles wat op visie lijkt, dus hij mag het strategie noemen. Maar eigenlijk is het niet meer dan wat je van een overheid mag verwachten: rationeel beleid, een onderbouwd plan voor de toekomst. Goed bestuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden