Column Erdal Balci

Onze moeder Europa en haar zwak voor foute mannen

De moeder van Michel Houellebecq was volgens deze Franse schrijver een egocentrisch wezen, dat voortdurend in de ban was van haar geliefden en daarbij hem zwaar verwaarloosde. Hij schreef over haar: ‘Ik wist dat ik mijn moeder niet zou weerzien en ik sidderde van vreugde.’ Afgelopen zaterdag hoorde ik op het Eurovisie Songfestival een Duitser over zijn dode vader zingen en moest aan moeder denken. Aan onze eigen moeder Europa.

Mama heeft het nog niet zo verbruid als Houellebecqs moeder. ­Michel werd bij zijn grootmoeder gestald opdat zij in alle vrijheid haar hippieleven kon voortzetten. Onze moeder bleef gelukkig altijd in de buurt, voorzag ons van goed eten en van mooie kleren. Ze stuurde ons naar de beste scholen. Het ging allemaal best wel goed totdat vader Jean kwam te overlijden.

Ja, vader Jean. Jean Monnet. Een groot man die na de twee wereldoorlogen die hij meemaakte ervan overtuigd was dat de stichting van een groot gezin de enige manier was om vrede en geluk veilig te stellen. Het was na de Tweede Wereldoorlog, onze moeder was zwaar gehavend, droeg kapotte kleren, had haar haren niet gekamd maar was nog steeds beeldschoon. Onze vader Jean Monnet knielde voor haar en sprak de woorden uit: ‘Europa, ik kom om je hand vragen. Geef mij een groot gezin, met kinderen die in verschillende talen spreken.’

Vader Jean Monnet stierf in 1979. Hij heeft dus kunnen meemaken dat blije kinderen holden en huppelden in de straten en in de bergen, onder een ongrijpbare hemel van democratie die zich eindeloos uitstrekte. Op de akkers van het verenigde West-Europa de geur van welvaart, tussen de muren van statige gebouwen de overweldigende, stille kracht van de scheiding der machten, in de adem van iedereen de warmte van het vrije woord.

Twee jaar na het overlijden van vader Jean zagen we mama hand in hand lopen met de Griekse flierefluiter. De machtige snor van de Griek tussen de borsten van mama in de nachtelijke uren, de feestelijke klanken van de bouzouki uit de luidsprekers, feta, olijven en aardbeien op de ontbijttafel, kreten van de geslachtsdaad op doordeweekse middagen.

Mama leek onze vader Jean te zijn vergeten en raakte toegewijd aan haar nieuwe missie. Nieuwe mannen kwamen over de vloer. Ze beminde hen, in de vaste overtuiging dat haar lijf de mannen aanstak met zachtheid en met democratische waarden.

Ons gezin werd groter dan wij ons hadden kunnen voorstellen. Haar Spaanse vriend joeg een keer in de tuin een speer door het hart van een stier, de potige Pool trok bij ons in en sloeg jongens in elkaar omdat ze van andere jongens hielden, de Hongaar brulde in de statige gebouwen dat onze stille afspraken, die ons maakten tot wie we waren, op de schop moesten. Mama flirtte tijdens een vakantie met de Turkse uitbater van zonnige dorpen en drukke steden. Mama wilde hem ook in de armen sluiten, maar hij had het te druk met het onderdrukken van zijn eigen mensen en kwam niet naar haar toe.

We hebben mama laten weten dat het zo niet verder kon. Toen haar geliefden ook gingen morren, gingen ze een jaar geleden in Rome praten. Een totale breuk vonden ze niet nodig, maar een ouderwets gezin in stand houden was ook zo moeilijk. Een latrelatie, daar gingen ze mee akkoord en op de dag dat het gezin zestig jaar bestond, waren ze zo heerlijk jolig.

Mama kwam terug naar huis, was een jaar lang hoopvol, maar stortte weer in toen vorige week een brief van haar Italiaanse geliefde in de bus viel. ‘Ik haat jou, ik wil jouw gezin niet meer’, zo laat haar oogappel nu weten. Tegenwoordig kijkt mama met een wazige blik naar het verleden, vader Jean is ze misschien toch niet helemaal vergeten, om de haverklap slaakt ze een diepe zucht en mompelt dat foute mannen nooit veranderen maar o zo lekker ruiken.

Michel Houellebecq liet in zijn roman Elementaire deeltjes zijn losbandige moeder in haar sterfbed naar lucht happen. Zoon Bruno komt dan naast haar staan en zegt: ‘Je bent een oude del. Je verdient het om dood te gaan.’

Wij daarentegen, wij houden nog steeds van onze mama. We wachten op de dag dat ze alle foute mannen het huis uitschopt en zingen met de stem van Michael Schulte op het Songfestival over de dood van wijlen onze papa: ‘You let me walk alone…’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.