OpinieBabysterfte

Onze beschamend hoge babysterfte moet omlaag

Nederland had ooit het laagste babysterftecijfer in Europa, maar maakte later een vrije val, stelt Frans Rampen.

Beeld Getty Images

Eind november bracht Perined (de organisatie die in ons land de registratie van de babysterfte bijhoudt) de sterftecijfers rond de geboorte over 2018 naar buiten. De laatste vijftien jaar daalde de perinatale sterfte gestaag. Tot drie jaar terug. In 2017 en 2018 is er weer een geringe stijging. Een verontrustende ombuiging van de curve. In de media was er nauwelijks aandacht voor.

Als we ons vergelijken met alleen de West-Europese landen, dan bevinden we ons in de achterhoede. Beschamend, voor een welvarend land als Nederland.

Betrokkenen menen dat de sterfte (1.300 per jaar) met twee- à driehonderd kan dalen als de zorg rond zwangerschap en geboorte verbetert. Belangrijke aandachtspunten: optimaliseren van de samenwerking tussen gynaecologen en verloskundigen, focussen op preventie, waaronder leefstijl; garantie van acute zorg in het ziekenhuis binnen 15 in plaats van (de oude norm) 30 minuten.

De tijdslimiet voor de spoedzorg is een marginaal thema en levert geen substantiële afname van de sterften. Roken? Op die belangrijkste leefstijlparameter is nauwelijks winst te boeken. Nederlandse vrouwen roken al veel minder tijdens de zwangerschap dan het Europese gemiddelde.

Wat resteert is de organisatie van de geboortezorg zelf. Veertig jaar geleden had Nederland het laagste perinatale sterftecijfer in Europa. Sindsdien maken we een vrije val.

De alarmerende resultaten noopten toenmalig minister van Volksgezondheid Ab Klink in 2010 tot het instellen van het College Perinatale Zorg. Overal verrezen Verloskundige Samenwerkingsverbanden en kwamen Perinatale Audits. Geen land in Europa stak het afgelopen decennium zo veel energie in het perfec­tioneren van de geboortezorg. Des­ondanks bungelen we onderaan met onze resultaten.

Ondermaatse uitkomsten

Te lang is gesuggereerd dat verloskundigen verantwoordelijk zijn voor de ondermaatse uitkomsten. Volstrekt onlogisch als we bedenken dat in de jaren zeventig de helft van de bevallingen thuis plaatsvond, onder de regie van de verloskundige, en momenteel nog slechts 15 procent. Je verwacht juist betere overlevingscijfers.

Er zijn geen aanwijzingen dat de twee- à driehonderd onnodige sterfgevallen rond de bevalling verband houden met de kwaliteit van de obstetrische zorg van verloskundigen en gynaecologen. Ook de zwangeren is niets te verwijten, zij gaan verantwoord met hun zwangerschap om.

De oorzaak van de teloorgang schuilt waarschijnlijk in processen buiten de geboortezorg zelf. Vanaf de jaren zeventig is de gezondheidszorg in den brede in de versukkeling. Die periode loopt parallel met de invoering/ontwikkeling van het poortwachterssysteem. Wat voorbeelden.

Veertig jaar geleden was de gemiddelde levensverwachting van de ­Nederlander een van de hoogste in Europa. Nu: de middenmoot. Nog steeds ­leveren we elk jaar een beetje in. Veertig jaar geleden stond onze kankerzorg internationaal op hoog niveau. Anno nu zijn onze posities op de West-Europese ranglijst (zestien landen) ronduit beschamend. Maagkanker: 14de, dikke-darmkanker: 11de, prostaatkanker: 13de, leukemie: 11de. Voor hersentumoren bij kinderen bezetten we de laatste plaats. Alleen bij borstkanker (8ste) en baarmoederhalskanker (5de) scoren we redelijk. Maar dit zijn tumoren waarvoor bevolkingsonderzoek bestaat en waarbij de rol van de huisarts beperkt is.

Europese achterhoede

Veertig jaar geleden was onze baby- en kindersterfte ongeveer de laagste in Europa. Hoe het de perinatale sterfte verging, zagen we hierboven. Maar ook met zuigelingensterfte (tot 1 jaar) en kindersterfte (tot 5 jaar) bi­vakkeren wij intussen in de Europese achterhoede.

Bij klachten zijn zwangere vrouwen en neonaten aangewezen op de verwijsbereidheid van hun huisarts. Het is mijn stellige overtuiging dat opheffing van de rigide poortwachtersformule voor zwangere vrouwen in het derde trimester voor pasgeboren baby’s tot 1 maand de twee- à driehonderd onnodige sterfgevallen voor het merendeel ­kan voorkomen.

Frans Rampen is oud-dermatoloog en auteur van De huisarts als poortwachter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden