Opinie

Ontbied Turks-Nederlandse organisaties preventief

De regering moet Turkse organisaties preventief ontbieden om spanningen na de vakantie tussen verschillende Turkse groeperingen te voorkomen.

Betoging bij de Erasmusberg in Rotterdam tegen de mislukte staatsgreep in Turkije.Beeld anp

Binnenkort keert een grote groep Turkse Nederlanders terug van vakantie uit het land van Erdogan. Van diverse kanten is de vrees geuit dat dit tot gewelddadigheden zal leiden tegen politieke tegenstanders van de president, omdat deze vakantiegangers gehersenspoeld zijn via de door hem gecontroleerde media. Al hadden de mannen die na 16 juli brallend door Nederlandse steden trokken kennelijk geen verblijf in Turkije nodig, omdat zij in ons land meestal naar dezelfde tv-zenders kijken als hun Turkse geestverwanten.

Toch is de vrees wel degelijk gerechtvaardigd. Demonstreren voor vrijheid en democratie? De AKP-aanhangers gingen en gaan nog steeds de straat op - in Turkije en elders - opdat het land wordt gezuiverd van politieke oppositie, vooral van seculiere zijde en ook van religieuze concurrentie. Overigens is de in Amerika wonende Fethullah Gülen, aanvankelijk medestander van Erdogan in het uitschakelen van de seculiere elite in leger en bedrijfsleven, even weinig democratisch en rechtsstatelijk als zijn huidige opponent Erdogan en diens populistische aanhang. Een islamistische eenheidsstaat is de ambitie van beiden.

Het islamistische adagium dat Erdogan twintig jaar geleden reciteerde, geldt ook voor Gülen: 'Democratie is slechts de trein die wij nemen totdat wij op onze bestemming zijn aangekomen. Minaretten zijn onze bajonetten, koepels onze helmen, moskeeën onze kazernes en gelovigen onze soldaten.' Een profetische uitspraak ook, gezien de gebeurtenissen op 16 juli, want de mannen die in Istanbul en Ankara de straat op gingen, waren niet zozeer opgeroepen door sociale media - die hun leider kwalificeert als 'open riolen' - maar inderdaad vanaf de minaretten, als islamistische milities.

Dat de Nederlandse overheid aanhangers van Gülen beschermt, komt dan ook niet voort uit een politieke voorkeur in Den Haag voor Gülen, maar uit het feit dat in een democratische rechtsstaat iedere burger gelijke bescherming geniet, zonder aanzien van diens politieke overtuiging.

Helaas blijkt onze overheid anderzijds uiterst besluiteloos en zwak als het gaat om de verdediging van onze rechtsstaat tegenover de massale en substantiële inmenging door een buitenlandse mogendheid. Sympathieke pogingen als die van de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb daargelaten.

Minister Asscher heeft pas zeer recent een onderzoek in gang gezet naar de al dan niet vermeende 'parallelle samenleving' van Nederlandse Erdogan-aanhangers - de meerderheid van onze Turkse Nederlanders - waarom de Tweede Kamer al een jaar geleden heeft gevraagd. Collega Koenders pruttelt wat bezorgd over de Turkse rechtsstaat, maar buitenlandse inmenging raakt ook Binnenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. Waar blijft Blok, die de zieke Plasterk vervangt op BiZa? Waar blijft Van der Steur?

Het gaat immers om een vorm van inmenging die ons land sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer heeft gekend. Erdogan eist dat hij demonstrerende Duitse Turken mag toespreken en dat EU-landen probleemloos hun burgers aan hem uitleveren.

Anders dan de overheid mogen individuele politieke partijen en organisaties zich wel degelijk uitspreken voor politieke geestverwanten elders. Waar zitten de sympathieën van GroenLinks? Heeft de partij eindelijk de Lagendijk-doctrine afgezworen? Namelijk dat Erdogan 'een SGP heeft omgevormd tot een CDA, Turkije bevrijd van het leger en rijp gemaakt voor Europa'. Waarmee wie daaraan twijfelde gold als een blinde islamofoob die niet ziet hoe islam en democratie harmonisch kunnen samengaan. Een sentiment dat helaas ook een deel van de PvdA niet vreemd is.

Zien CDA en ChristenUnie het verschil, tussen enerzijds een partij die zich laat inspireren door een godsdienst en andersdenkenden respecteert en anderzijds een partij die andersdenkenden formeel wil buitensluiten, ja zelfs vervolgen? En dat een moskee niet altijd een soort kerk is? Zien de neoliberale VVD en D66 hoe het bedrijfsleven, dat onder Erdogan de elite kon overvleugelen, verzinkt in nepotisme en corruptie, ten koste van de gewone Turkse mkb'ers?

Want het gaat in laatste instantie niet alleen om een principiële, ideologische kwestie, maar om mensen. Wil de overheid dat onze Turks-Nederlandse medeburgers, geliefden, vrienden, kennissen, familieleden, collega's en buren - die geen AKP-aanhanger zijn, maar links of liberaal, ongeïnteresseerd of ongelovig, dan wel homoseksueel of feministisch - belemmerd worden in hun dagelijks leven? Doordat zij te weinig en te onduidelijk voor hun rechten opkomt?

Daarom: Tweede Kamer, draag het kabinet-Rutte II op om de vertegenwoordigers van alle relevante Turkse organisaties in Den Haag te ontbieden. Die moeten bij die gelegenheid plechtig beloven dat hun organisaties politieke tegenstanders met rust zullen laten: dat zij zich daarvoor ook (pro)actief inspannen door hun leden hiertoe de aan te sporen. Het slagen hiervan is uitdrukkelijk hun verantwoordelijkheid. Zo niet, dan wacht de rechter.

August Hans den Boef is literatuurwetenschapper en onderzoeker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden