Commentaar Zweedse verkiezingen

Onmacht van gevestigde politiek is zorgwekkend

De Zweedse verkiezingsuitslag toont een gefragmenteerd politiek landschap met migratie als splijtzwam.

Medewerkers laden daags na de verkiezingen de posters van kandidaat Ulf Kristersson uit. Foto AFP

De gematigde krachten in Europa is een nieuwe schok bespaard gebleven. De Zweden Democraten zijn niet de grootste partij van Zweden geworden, zoals sommige peilingen voorspeld hadden.

Niettemin laat de forse winst voor de Zweden Democraten andermaal zien hoe de migratiecrisis van 2015 Europa heeft gedestabiliseerd. Dat de populisten wonnen in Italië was niet verbazingwekkend. Het land kampt al jaren met een stagnerende economie en een hoge werkloosheid. In Zweden ligt dat anders: de economie groeit, de werkloosheid en de staatsschuld zijn laag.

Zweden leek een vriendelijk tekentafellandje waar de zaken uitstekend waren georganiseerd, een model voor de open samenleving, welwillend voor nieuwkomers. Dat beeld was deels geromantiseerd. Zweden kende weliswaar een sterke ‘welkomstideologie’, maar in de praktijk schoot de integratie van minderheden tekort, waardoor de buitenwijken van de grote steden worden geplaagd door werkloosheid en criminaliteit.

In een tijdperk van globalisering verlangen veel Zweden naar de homogene, Scandinavische samenleving van weleer. Dat werd versterkt door de migratiecrisis van 2015 die door veel burgers werd beschouwd als een bedreiging voor de sociale cohesie en de houdbaarheid van de verzorgingsstaat. De Zweden Democraten hebben hiervan geprofiteerd.

De verkiezingen veroorzaakten niet de schok die velen vooraf vreesden, maar maken evenmin duidelijk hoe Zweden verder moet. De grote middenpartijen hebben aan leiderschap en prestige ingeboet. Zij verloren niet alleen aan de Zweden Democraten, maar ook aan kleinere partijen die juist fel stelling namen tegen het populisme. Zowel links als rechts zijn verdeeld over immigratie. Op basis van de verkiezingsuitslag zal het uitermate moeilijk worden om een regering te formeren.

Een gefragmenteerd politiek landschap waarin migratie als splijtzwam fungeert. Zweden is een normaal Europees land geworden, zoals de rechtse ex-premier Carl Bildt zondagavond twitterde. Het is zorgwekkend hoe onmachtig de gevestigde politiek zelfs in de best georganiseerde landen van Europa is geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.