OpinieBuitenlandse Studenten

Ongekend slecht idee: talent van buiten weren

Daniel Gebler, chief technology ­officer van de Nederlandse online-supermarkt Picnic, studeerde in ­Nederland en bleef vervolgens hier. ASML zou zonder buitenlands talent een stuk minder succesvol zijn. En er zijn nóg meer redenen waarom het plan om buitenlandse studenten te weren, onverstandig is, betogen Roel Beetsma, Han van Dissel, Marc Salomon en Bas ter Weel.

Personeel Picnic vult de kratten en dozen voor haar online klanten, alles wordt dubbel gescand. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Terwijl de wereld in brand staat en alle schijnwerpers gericht zijn op de coronacrisis, wordt door onze rijksambtenaren in het ­kader van de periodieke brede herover­wegingen buiten het oog van de ­camera’s nagedacht over herstel van de overheidsfinanciën. Wilde ideeën om te komen tot besparingen in het hoger onderwijs worden hierbij niet geschuwd. Het oog is daarbij gericht op buitenlandse studenten.

Volgens het CPB is het aantal ­buitenlandse studenten in het hoger onderwijs van 31 duizend in 2006 ­gestegen naar 76 duizend in 2017. ­Ongeveer 55 duizend studenten ­komen uit de EU en 20 duizend van erbuiten. Volgens het overheids­rapport Ongekend Talent zouden buitenlandse studenten daarom in groten ­getale geweerd kunnen worden door bachelor-opleidingen alleen in het Nederlands aan te bieden (Financieel Dagblad, 23 april jl.).

Vervolgens zijn er voorstellen waardoor alleen studenten met een dikke portemonnee nog kunnen studeren: in het rapport wordt geopperd dat dat de overheid de bekostiging van de mastersopleidingen stopt. Samen met een reeks van andere maatregelen zou dit in totaal tot 5 miljard aan besparingen kunnen leiden.

Onverstandig

Beide ideeën zijn zeer onverstandig. Ja, het weren van buitenlandse studenten leidt inderdaad tot kosten­besparingen: studenten, Nederlands of buitenlands, kosten immers geld. Maar vergeten wordt dat de opbrengsten van een buitenlandse student voor onze economie hoger zijn dan die meerkosten. Dat komt doordat een groot deel van de buitenlandse studenten na hun studie een aantal jaren in Nederland blijft werken en dan natuurlijk belasting betalen.

Het CPB berekende in 2019 dat hbo- en wo-studenten uit de EU-landen per persoon netto respectievelijk 5 en 17 duizend euro opleveren; voor studenten uit niet-EU-landen is dit zelfs netto 70- en 100 duizend euro. Hierin zijn de kosten van hun studie mee­genomen. Het verschil in de netto-­opbrengst tussen EU- en niet-EU-studenten komt omdat niet-EU-studenten hun studie helemaal zelf moeten betalen, terwijl de studie van EU-studenten grotendeels wordt betaald door Nederlandse belastingbetalers.

Daniel Gebler, chief technology ­officer van de Nederlandse online-­supermarkt Picnic, studeerde in ­Nederland en bleef vervolgens hier. ASML zou zonder buitenlands talent een stuk minder succesvol zijn en ook bij de Nederlandse universiteiten werken tegenwoordig veel mensen die hier ooit als buitenlandse student gastvrij werden ontvangen.

Een tweede argument tegen een ­bachelor waar alleen Nederlanders in de collegezaal zitten, is dat de culturele diversiteit verdwijnt. En die ­diversiteit is hard nodig om in een globaliserende wereld samen te leren werken met mensen uit andere landen. Die samenwerking leer je niet uit de studieboeken, maar door het te doen. Daarnaast geldt nog dat als de buitenlandse studenten weer zijn teruggekeerd naar hun eigen land, zij vaak goede ambassadeurs zijn voor ons land. Dat komt onze handelsbetrekkingen sterk ten goede, waar wij als open handelsnatie bij uitstek van profiteren. Het is ironisch dat premier Rutte in oktober vorig jaar in ­Indonesië een meet & greet hield met succesvolle ­Indonesische oud-­studenten van ­Nederlandse universiteiten en hen prees als ambassadeurs voor onze ­samenwerking met ­Indonesië.

Ten derde, studenten die in Nederland een bachelor hebben gevolgd, gaan daarna vaak door in een van onze masterprogramma’s. Als we ­alleen nog maar Nederlandstalige ­bacheloropleidingen aanbieden, zal dit ook consequenties hebben voor de diversiteit van instroom in onze mastersopleidingen. De voordelen, inclusief de netto financiële opbrengsten, van buitenlandse studenten ­zullen vrijwel verdwijnen.

Weer elitair

In het rapport Ongekend Talent wordt ook nog het idee geopperd voor de mastersopleidingen: laat alle studenten uit de EU, en dus ook uit Nederland, zelf voor hun masteropleiding betalen en subsidieer de studie niet meer met belastinggeld. Dus de toegankelijkheid tot de masters aantasten en studeren weer elitair maken? Behalve de kosten van een slechter opgeleide bevolking in een economie die steeds kennisintensiever wordt, staat dat haaks op de fundamenten van de Nederlandse samenleving, waarin studeren en persoonlijke ontwikkeling bereikbaar moeten zijn voor iedereen.

Dus, regering, als u besluit de buitenlandse studententoestroom naar ons land te beperken, bedenk dan dat de financiële opbrengst op de korte termijn op de onderwijsbegroting in het niet valt bij wat de langetermijnkosten zullen zijn. Wij hopen dat de huidige coronacrisis niet leidt tot snelle en ondoordachte besluiten.

Roel Beetsma is hoogleraar en voorzitter Amsterdam School of Economics, Universiteit van Amsterdam (UvA). Han van Dissel is hoogleraar en decaan Faculteit Economie en Bedrijfskunde, UvA. Marc Salomon is hoogleraar en voorzitter Amsterdam Business School, UvABas ter Weel is hoogleraar UvA en directeur SEO.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden