OpinieOnderwijsstaking

Onderwijsbonden, verzin wat beters dan een staking

Een staking is niet de oplossing voor beter onderwijs. Langetermijnvisie en durf zijn dat wel, betoogt biologiedocent Jeroen Nol.

Beeld Hollandse Hoogte / Richard Brocken

Donderdag en vrijdag staat er weer een massale onderwijsstaking gepland. Het eisenpakket van de onderwijsbonden getuigt echter van een beperkte kennis van de onderwijspraktijk en nog minder visie op een stabiele sector in de toekomst. De bonden hebben twee speerpunten. Ten eerste stellen ze voor om het grootste gedeelte van de geëiste investeringen voor het voortgezet onderwijs te besteden aan het stapsgewijs terugbrengen van het aantal uren dat docenten lesgeven.

Het effect van minder uren lesgeven is echter veel kleiner dan het creëren van kleinere klassen. Wekelijks 25 uur lesgeven aan klassen van 24 leerlingen is minder zwaar dan 20 uur aan klassen van dertig leerlingen. Burn-outs ontstaan niet omdat je zes lessen op een dag moet geven. Burn-outs ontstaan door het gevoel van onmacht bij die ene klas, een snelkookpan met dertig leerlingen, waarbij geen ruimte is om de prikkelbare leerling een rustig plekje te geven.

Het tweede plan is om te investeren in een grotere doorstroom van lb-functies (goede docent voor het middelbaar onderwijs) naar lc-functies (docent is voorbeeld binnen de school). Docenten beginnen in het voortgezet onderwijs doorgaans in een lb-functie, maar kunnen aanspraak maken op promotie naar een lc-functie of ld-functie (docent is voorbeeld voor collega’s op andere scholen) met een hoger salaris. De gedachte dat deze zogenoemde functiemix een positief effect heeft op de professionalisering van docenten is net zo hardnekkig als dat deze bedrieglijk is. Docenten doen drie maanden harder hun best wanneer ze een lc-functie kunnen krijgen, daarna werken ze weer net zo hard als daarvoor, want die salarisschaal pakt niemand hen meer af (demotie is theoretisch mogelijk, maar komt in de praktijk niet voor omdat schoolleiders geen tijd hebben om het vereiste dossier op te bouwen). De groep die de lc-functie is misgelopen blijft teleurgesteld achter.

De uitspraak: ‘Laat dat de lc-ers maar doen’, refererend aan extra taken waar zij zich door het gemaakte functie-onderscheid niet meer toe geroepen voelen, heb ik in mijn onderwijscarrière meermaals gehoord. Bovendien zal de aanzuigende werking van dit salarisperspectief minimaal en van korte duur zijn. Je kiest niet voor het onderwijs omdat je er rijk van wordt. Ook niet met een paar procent extra.

Investeren

Investeren in kwantiteit en kwaliteit van beginnende docenten zou pas echt getuigen van visie op de toekomst van het onderwijs. Als je niet de grootste investeringen durft te doen in het terugbrengen van de grote uitval onder deze groep, dan zullen de kleine klassen een utopie blijven, omdat daar onvoldoende personeel voor is.

Beginnende docenten worden nu vaak voor de leeuwen gegooid. Zij moeten in een te vroeg stadium aan te grote klassen zelfstandig lesgeven en worden begeleid door docenten die daarvoor niet zijn getraind. Hoe goed bedoeld ook: stagebegeleiders die niet zijn getraind in het geven van effectieve feedback en het creëren van een veilige leeromgeving voor de stagiair, kunnen schade berokkenen aan de groep beginnende docenten.

Investeer daarom naast kleinere klassen in het verbeteren van docentenopleidingen. Op veel van deze opleidingen wordt te weinig aandacht besteed aan de andere rollen, zoals het voeren van gesprekken met ouders. Juist dit soort taken zijn een grote bron van stress bij beginnende docenten.

Verder valt er een slag te maken in de professionalisering van de begeleiding van beginnende docenten. Maak geld vrij om op elke school iemand fulltime aan te stellen die beginnende docenten begeleidt en daar professionele trainingen voor heeft gevolgd. Faciliteer trajecten waarbij zij-instromers kunnen wennen aan de sector door een beperkt aantal uur les te geven en toch hun hypotheek kunnen betalen.

Kortom, onderwijsbonden: ontwikkel een langetermijnvisie op een toekomstbestendige sector. En, als er dan nog steeds acties nodig zijn om die visie te bewerkstelligen: verzin dan wat beters dan stakingen. Stakingen brengen docenten in een loyaliteitsconflict; velen willen uitdragen dat er verandering nodig is, maar niet ten koste van die zwakke maar gemotiveerde eindexamenleerling die elke les keihard nodig heeft. Want daar doen docenten het uiteindelijk echt voor.

Jeroen Nol is docent biologie op het Kennemer College in Heemskerk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden