Opinie Onderwijs

Onderwijs verbetert juist door eigenheid

Leerlingen op een basisschool in Breda. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Onderwijs verbeter je niet met afbraak en staatstoezicht, maar met eigenheid en de kwaliteiten van leraren en leidinggevenden, bepleit rector Johan Veenstra.

Als ik de zelfbenoemde onderwijsrevolutionair Ton van Haperen goed begrijp, is het onderwijs op sterven na dood en kan het alleen gereanimeerd worden door alle werknemers te ontslaan en opnieuw te laten solliciteren, de besturen definitief af te schaffen en de scholen te nationaliseren (Opinie, 8 augustus). Alle scholen zijn voortaan gelijk, er wordt een nationaal curriculum ingevoerd en de leraren gaan zich onderscheiden in ambachtelijkheid. Leuk bedacht, maar een groteske vertekening van de werkelijkheid en een belediging voor iedereen die met bezieling in het onderwijs werkt.

Vooral de bestuurders als machiavellistische egotrippers en in hun kielzog hun schoolleiders als baantjesjagende marionetten moeten het ontgelden. Maar ook leraren – Van Haperens eigen achterban – komen er niet best vanaf, als lijdzame loonslaven die alles best vinden als ze maar kleine klassen krijgen en alles blijft zoals het is. Over leerlingen wordt weinig gezegd, die horen wel wat goed voor ze is, en ouders komen er helemaal niet aan te pas.

Vergeet vooral de leerling niet

Ik denk dat weinig bestuurders, schoolleiders en docenten van nu zich in dit karikaturale beeld zullen herkennen. Scholen kunnen van elkaar verschillen, maar op de scholen die ik ken werken vrijwel altijd bevlogen schoolleiders – gesteund door hun bestuur – die docenten serieus nemen in hun vakmanschap, betrekken in de schoolontwikkeling en uitdagen tot tegenspraak. En leraren die hun vak met liefde geven, elkaar opzoeken om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren en met de schoolleiding op zoek gaan naar de ruimte om dat mogelijk te maken. Waarom? Omdat alles wat je in het onderwijs doet uiteindelijk merkbaar moet zijn op het niveau van de leerling. Diezelfde leerling die er in Van Haperens verhaal een beetje bijhangt.

Onderwijs verbeter je niet door het af te breken en onder staatstoezicht te brengen, maar door de eigenheid te erkennen en een beroep te doen op de kwaliteiten van allen die er werken. Door de talenten en ambities van leraren en leidinggevenden te zien en te waarderen en ze de ruimte te geven om daar wat mee te doen, in relatie tot de doelen van de school. Daarvan zijn voorbeelden te over en ik nodig Ton van Haperen van harte uit om daar samen over in gesprek te gaan.

Johan Veenstra is rector.

Er is een revolutie nodig in het onderwijs, stelt leraar en columnist Ton van Haperen. Die komt neer op: weg met alles wat er nu is. En begin helemaal opnieuw.

Ton van Haperen stelt dat het onderwijs een revolutie nodig heeft. Voeg daad bij woord, zegt wiskundedocent Annelien Jonkman. Zij startte een onderwijssysteem waarin 3 vakdocenten 55 leerlingen enthousiasmeren om op een zo hoog mogelijk niveau te presteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.