Opinie Onderwijs

Onderwijs heeft visie nodig die uitgaat van kinderen en niet van geld

Betrek leerkrachten bij de ontwikkeling van een onderwijsvisie en geef ruimte om die visie uit te dragen, betoogt docent Jolanda Smit.

Leerlingen zijn bezigt met de Cito-toets, 5 februari 2013. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Toen ik ongeveer dertig jaar geleden als jonkie van 23 begon in het onderwijs was er ruimte voor eigenheid en eigen inbreng. Langzaam maar zeker veranderde dat. Met de Cito-toetsen en het leerlingvolgsysteem, maar ook de studieavonden die werden geïntroduceerd. Dat is nog begrijpelijk. Er is niks mis met het afleggen van verantwoording over wat je doet en jezelf ontwikkelen.

Wat het wel moeilijker maakt, is dat die ‘vernieuwende’ ontwikkelingen steeds van korte duur zijn en geen visie lijken te ondersteunen. Leerkrachten deinen mee op elk nieuw kabinet, elke nieuwe schoolleiding en elke verandering in de organisatie.

Zo kwam er een moment dat we als school konden kiezen: óf de gymleerkracht eruit, óf de handvaardigheidsdocent. De klassenleerkracht kan immers best zelf gym en handvaardigheid geven. De eigenlijke en enige reden was natuurlijk bezuiniging.

Klaar met het onderwijs

Toen werd er gedurende een kabinet geld vrijgemaakt voor klassenassistenten in het regulier basisonderwijs. Met het volgende kabinet, drie à vier jaar later, werd dit wegbezuinigd.

Daarna kregen we ‘Weer samen naar school’. Kinderen die anders naar het speciaal onderwijs zouden gaan, moesten in het regulier onderwijs blijven. Faciliteer dat dan ook. Helaas deed men dat niet en heb ik zodoende een kind met het downsyndroom heel veel pauzes alleen zien staan omdat er voor haar geen gelijkgestemde in de klas zat. Dit project heeft een groot aantal kinderen heel eenzaam gemaakt.

Een jaar of negen geleden was ik helemaal klaar met het onderwijs. Ik schoot voor mijn gevoel aan alle kanten tekort, voelde mij gefrustreerd en ik was zover dat ik wilde stoppen. Het heeft mij twee jaar gekost om me te realiseren dat ik nog niet klaar was met het onderwijs. En dus besloot ik voor het speciaal onderwijs te kiezen, cluster twee.

Korte termijnplannen

Nu had ik dertien in plaats van dertig kinderen voor mijn neus. Het werken in de klas werd nog intensiever; ik moest nu de hele dag ‘aan’ staan. Maar ik kon wel meer contact maken met de kinderen. Ik was in staat iets meer te voldoen aan hun (leer-)behoeften en ook beter contact te maken met ouders. Toen werd passend onderwijs geïntroduceerd. Nu zie ik de populatie kinderen in het speciaal onderwijs veranderen. Nog meer kinderen blijven in het regulier onderwijs, waardoor de druk op het regulier onderwijs toeneemt. Veel problematiek verschuift van het speciaal naar het regulier onderwijs. Het speciaal onderwijs dat er nog wel is, krijgt een groep kinderen die complexere en vaak meervoudige problemen met zich meenemen en gefrustreerd geraakt zijn.

Het begeleiden en lesgeven van zo’n groep complexe kinderen vraagt je volledige aandacht, met als gevolg dat de energie aan het einde van de dag op is. Dan komt nog het overleg, het voorbereiden van lessen, de gesprekken met ouders en de administratieve taken.

Tegelijkertijd blijven onderwijsorganisaties en de politiek hun kortetermijnplannen uitstrooien over het onderwijs. Het is nodig dat er geluisterd wordt naar de docenten zelf. Zij zijn degenen die voelen hoe het is om in het onderwijs te werken en wat er nodig is om kinderen te helpen.

Geen verdienmodel

Want dat is waarvoor ik nog steeds voor de klas sta: het kind.

Door ervaring en ook leeftijd durf ik meer keuzes te maken en daar ook voor uit te komen. Ik besteed geen tijd meer aan nutteloze roosters of papierwinkels, maar nog steeds zit ik na een dag werken elke avond op de bank met het gevoel dat ik tekort schiet, ondanks dat ik na zo’n dag geen energie meer over heb.

Het is tijd dat onze leidinggevenden (zowel in het onderwijs als in de politiek) samen met leerkrachten een visie ontwikkelen die uitgaat van kinderen en niet van geld; onderwijs is geen verdienmodel. Een visie waarbij leerkrachten de ruimte krijgen en nemen om die visie uit te dragen. Een visie waarbij docenten gewaardeerd worden om het werk dat ze doen. Hopelijk zullen op deze manier mensen weer enthousiast worden over het onderwijs.

Jolanda Smit is in 1986 afgestudeerd aan de Pedagogische Academie (de voorloper van de Pabo). Van 1990 tot 2010 gaf zij les in het regulier basisonderwijs. Sinds 2012 werkt zij in het speciaal onderwijs met leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden